ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ:

• Η αυλή του σχολείου μας αν και με αρκετό τσιμέντο έχει πολλές πράσινες γωνιές, με δέντρα μεσογειακής βλάστησης (έλατα, ιτιές, πλατάνια, κέδρους κ.ά.).

• Υπάρχουν πάρκα και αλσύλλια κοντά στο σχολείο μας, που ενδείκνυνται για εργασίες στο πεδίο και παρεμβάσεις.

• Η περιοχή του κάμπου της Ημαθίας είναι μια περιοχή της οποίας το αγροοικοσύστημα είναι έντονα υποβαθμισμένο λόγω των εντατικών μονοκαλλιεργειών (φυτοφάρμακα, λιπάσματα, ρύπανση υπόγειων νερών και εδάφους, μείωση βιοποικιλότητας: γενετικής, ειδών, οικοσυστημάτων, τοπίου).

ΤΡΟΠΟΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ:

Κατά τη διάρκεια της γιορτής για το πολυτεχνείο οι μαθητές μάζεψαν κλαδιά από τις κλαδεμένες ελιές που έχουμε στην αυλή του σχολείου για να τα χρησιμοποιήσουν σα στοιχεία σε κολάζ που έκαναν.

Τους εξηγήσαμε το συμβολισμό του κλαδιού της ελιάς στις διάφορες εποχές της ελληνικής ιστορίας, αλλά και τη σημασία του στη ζωή των ελλήνων και των άλλων μεσογειακών λαών. Μιλήσαμε για το σπόρο της ελιάς και τις διάφορες χρήσεις του.

Οι μαθητές έδειξαν ενδιαφέρον να μάθουν περισσότερα και για τα άλλα δέντρα που βρίσκονται στην αυλή μας.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει παιδαγωγικές δραστηριότητες:

1. Στην αίθουσα διδασκαλίας: με αντικείμενο σπόρους του δάσους και φυτά, ώστε να τους αναγνωρίζουν και να τους ταξινομούν σε κατηγορίες. Δημιουργία επιτραπέζιων παιχνιδιών, παιχνίδια ρόλων και προσέγγισης κειμένων λογοτεχνίας και παραμυθιών, αναζητώντας τη σύνθεση των σπόρων και των φυτών με την παράδοση, την ιστορία, την οικονομία και την απασχόληση.

2. Στην αυλή του σχολείου:
- Να γνωρίσουν οι μαθητές μας τα φυτά της αυλής του σχολείου μας.
- Ν' αποκτήσουν τις αναγκαίες δεξιότητες φύτευσης σπόρων και φυτών, μεταφύτεψης και υποστήριξης των νεαρών φυτών.

3. Σε δάση της περιοχής, προστατευόμενες περιοχές NATURA 2000 - Στενά Αλιάκμονα:
- Να έρθουν σε επαφή με το αστικό και περιαστικό φυσικό περιβάλλον (ακάλυπτοι χώροι, πάρκα, αλσύλλια, φυσικά δάση) και με διάφορες δταστηριότητες να αντιληφθούν οι μαθητές/τριες την ανάγκη και την έννοια της βιοποικιλότητας, τη χρησιμότητα του δάσους και πως η ύπαρξή του επηρεάζει την ποιότητα ζωής μας.
- Να αντιληφθούν το μέγεθος της ποικιλίας των φυτών που μας περιβάλλουν.
- Να κατανοήσουν τη σημασία της διατήρησης των ενδημικών φυτών και της βιοποικιλότητας για τη διατήρηση της ζωής.

4. Άλλες:
- Ν' ανακαλύψουν τη σύνδεση των σπόρων και των φυτών με την ελληνική παράδοση, τη μυθολογία, την ιστορία, την οικονομία, την τοπική ιστορία, την τοπική κοινωνία και την απασχόληση.
- Να λάβουν μέρος σε δεντροφυτέψεις, μαζί με μαθητές άλλων τάξεων του σχολείου και μαθητών άλλων σχολείων με σχετικά προγράμματα.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:

Γνωστικοί:
- παροχή περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και αγωγής στους μαθητές/τριες του σχολείου μας, σύμφωνα με τους σκοπούς που έχουν διαμορφωθεί στις διακυβερνητικές συσκέψεις (Στοκχόλμη, Βελιγράδι, Τιφλίδα, Μόσχα, Ρίο και Θεσσαλονίκη)
- παροχή γνώσεων στους μαθητές για να εκτιμήσουν το περιβάλλον και τα προβλήματά του
- να γνωρίσουν το ρόλο των σπόρων και των φυτών στα οικοσυστήματα
- να διακρίνουν βασικές ομάδες φυτών (χόρτα, πόες, θάμνους, δέντρα)
- να κατανοήσουν την έννοια της βιοποικιλότητας και τη σημασία της στη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη
- να γνωρίσουν τους διαφορετικούς τρόπους αναπαραγωγής διαφόρων φυτών
- να γνωρίσουν τις μεθόδους καλλιεργειών της περιοχής μας (συμβατική γεωργία, ολοκληρωμένη, βιολογική, φυσική, μέθοδος Φουκουόκα)
- να γνωρίσουν τα προβλήματα που δημιουργούνται στο περιβάλλον από τις εντατικές εκτατικές καλλιέργειες (φυτοφάρμακα, λιπάσματα, ρύπανση υπόγειων νερών και εδάφους, μείωση βιοποικιλότητας: γενετικής, ειδών, οικοσυστημάτων, τοπίου)
- να μάθουν για τις ανθρώπινες παρεμβάσεις στα δάση και πως αυτές επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής
- να μάθουν πώς μπορούν να χρησιμοποιήσουν το περιβάλλον και ειδικότερα σπόρους και φυτά σαν πηγή γνώσης
- να μάθουν για την ανακύκλωση και τη σημασία της σωστής διαχείρισης των δασικών πόρων
- να κατανοήσουν την έννοια της αειφορίας

Συναισθηματικοί:
- Να ευαισθητοποιηθούν απέναντι σε αυτά τα προβλήματα.
- Ενσυναίσθηση μέσα από τα παιχνίδια ρόλων όλων των εμπλεκόμενων προσώπων και κοινωνικών ομάδων. Να συναισθανθούν τις ανάγκες των γεωργών της περιοχής μας αλλά και να αναγνωρίσουν τη σημασία του σεβασμού της ζωής των άλλων ανθρώπων και οργανισμών.
- Ν' αναγνωρίσουν την αισθητική και συναισθηματική αξία της φύσης.

Ψυχοκινητικοί:
1. Χειρισμός εργαλείων και οργάνων. Φύτευση και παρακολούθηση της ανάπτυξης των φυτών.
2. Ομαδική κι ατομική εργασία.
3. Ικανότητα δεντροφύτεψης και περιποίησης μικρών δέντρων.
4. Ανάπτυξη γλωσσικής ικανότητας και έκφρασης μέσα από κείμενα που αφορούν το δάσος.
5. Ικανότητα προσανατολισμού στη φύση.
6. Τη σύνδεση της ανάπτυξης των φυτών με διάφορα γνωστικά αντικείμενα του αναλυτικού προγράμματος του σχολείου (Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη, Γεωγραφία, Φυσική, Αγωγή).
7. Επικοινωνία μαθητών με διάφορες κοινωνικές ομάδες που εμπλέκονται στο θέμα μας (αγρότες, βιοκαλλιεργητές, γεωπόνους, καταναλωτές, περιβαλλοντικές οργανώσεις κ.ά.).
8. Προτάσεις για τυχόν προβλήματα που παρατηρούνται στην αυλή του σχολείου.
9. Ανάπτυξη κριτικής σκέψης, διαλογικής ικανότητας, συναισθηματικής νοημοσύνης.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ:

1. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ: Με το πρόγραμμα δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές/τριες της αναγνώρισης της λειτουργίας των δασικών αλλά και των οργανωμένων οικοσυστημάτων και να ευαισθητοποιηθούν για την ανάγκη προστασίας, αναβάθμισης και διαχείρισής τους.

2. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ: Δίνεται η δυνατότητα να αντιληφθούν τις συγκρούσεις που υπάρχουν στην κοινωνία για το θέμα της διαχείρισης του δάσους και των αγροοικοσυστημάτων και τις διαφορετικές λύσεις που προτείνονται π.χ. απόψεις τουριστών, κυνηγών, δασολόγων, ξυλοκόπων, τουριστικών επιχειρήσεων, αγροτών, γεωπόνων, περιβαλλοντικών οργανώσεων.

3. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ: Αντιλαμβανόμενοι οι μαθητές τα διάφορα συμφέροντα πολιτών με διαφορετικά επαγγέλματα και διαφορετική κοινωνική θέση, θα εμβαθύνουν σε αυτές τις αυτές τις αλληλοσυγκρουόμενες καταστάσεις, θα κάνουν αναδρομές στο πρόσφατο παρελθόν και θα αντιληφθούν την οικονομική διάσταση των περιβαλλοντικών προβλημάτων.

4. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ: Η δομή του προγράμματος είναι διεπιστημονική και διαθεματική, έτσι ώστε οι μαθητές να συνδέσουν το αντικείμενο του προγράμματος - τη χλωρίδα - με μύθους, θρύλους και παραδόσεις, τόσο από τον κοντινό τους περίγυρο, όσο και από το πανελλήνιο.

5. ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ: Μέσα από το πρόγραμμα, με τη φωτογράφηση τοπίων και την εικαστική έκφραση, θα ανακαλύψουν τα παιδιά την ομορφιά της φύσης και θα καταλάβουν, ότι αναβάθμιση στην ποιότητα της ζωής μας επιτυγχάνουμε μόνο όταν αυτή είναι συνυφασμένη με τη φύση.

6. ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ: Οι μαθητές/τριες αναπτύσσουν κριτική διάθεση απέναντι στα γεγονότα, αντυιμετωπίζοντας πολλαπλές διαστάσεις περιβαλλοντικών ζητημάτων.

ΤΟΠΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΗ - ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ:

• ΤΟΠΙΚΗ: Αντιμετώπιση της τσιμεντοποίησης στην αυλή του σχολείου με δεντροφυτικές προσπάθειες, για την αναβάθμιση του περιβάλλοντος χώρου. Παρόλο που η Βέροια είναι μια πόλη με αρκετό πράσινο, με τον κάμπο της και το καταπράσινο Βέρμιο, οι δρόμοι της, τα σπίτια και ιδιαίτερα οι αυλές των σχολείων είναι γεμάτες μπετόν και τσιμέντο.

Κύρια ασχολία των περισσότερων κατοίκων της ευρύτερης περιοχής μας είναι η γεωργία και πρόθεσή μας είναι η διάδοση των αγροτικών προϊόντων της περιοχής, όπως επίσης η ανάδειξη - επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που δημιουργούνται με την αλόγιστη χρήση των φυτοφαρμάκων.

• ΕΘΝΙΚΗ: Σύνδεση του προβλήματος της έλλειψης πρασίνου με το φαινόμενο της ερημοποίησης της ελληνικής υπαίθρου, καθώς και με το φαινόμενο των διαβρώσεων των πλημμυρικών φαινομένων και η αντιμετώπισή τους με ενημέρωση κοινού και με προσπάθειες αναδάσωσης.

Η σύγχρονη αγροτική οικονομία με τις εντατικές καλλιέργειες και τη χρήση φυτοφαρμάκων δημιουργεί ένα από τα σημαντικότερα εθνικά περιβαλλοντικά προβλήματα που έχει σχέση με τη μείωση της βιοποικιλότητας και τη ρύπανση του εδάφους, του αέρα και των νερών.

• ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ: Σύνδεση με τα προβλήματα της ρύπανσης της ατμόσφαιρας, το φαινόμενο του θερμοκηπίου και το παγκόσμιο πρόβλημα της ερημοποίησης. Οικονομικές δυνάμεις που ελέγχουν την αγροτική απασχόληση (υβριδικά φυτά δίχως καρπερούς σπόρους, φυτοφάρμακα, μεταλλαγμένα).

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ:

1. Ενημέρωση σε μαθητές και γονείς για σπόρους και καλλιέργειες (είδη καλλιεργειών) - Δημήτριος Βακάμης, Γεωπόνος
2. Ενημέρωση σε μαθητές και γονείς για τα φυτοφάρμακα και τα συνεπακόλουθά τους - Στέργιος Γκαλαΐτσιος, Γεωπόνος
3. Τα δασικά είδη των βουνών της περιοχής μας (Βέρμιο - Πιέρια) - Δασικές καλλιέργειες και εκμεταλλεύσεις - Προσφορά του δάσους και σύγχρονα προβλήματα - Γιώργος Παπαρουσόπουλος, Δασολόγος
4. Πυρκαγιές στα δάση - Φυσικές, τεχνητές, ποιοι και γιατί - Στέργιος Τεγούσης, Πυροσβέστης
5. Γνωριμία με τα φυτά της πόλης - Νικόλαος Κρίγκας, Βιολόγος - Βοτανολόγος
6. Επίσκεψη, ξενάγηση στο λαχανόκηπό του - Στέλιος Νικολαΐδης, ιδιοκτήτης λαχανοθερμοκηπίου
7. Κατασκευές από υλικά που μας παρέχει η φύση (ξερά κλαδιά, σπόρους, καρπούς, χόρτα) και από "άχρηστα" υλικά ανθρωπογενούς προέλευσης - Μαρία Κουρουζίδου, Εικαστικός
8. Τα φυτά στην αγιογραφία και την ορθόδοξη παράδοση (άμπελος, σιτάρι, δάφνη, ελιά) - Βασιλική Τζαμουράνη, Αγιογράφος
9. Επίσκεψη στο Βοτανικό Κήπο - Περιβαλλοντικό μονοπάτι - Η βιοποικιλότητα της Ελλάδας και των Βαλκανίων - Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Ποντοκερασιάς Κιλκίς
10. Παιχνίδια στο δάσος - Παροχή εκπαιδευτικού υλικού για τη χλωρίδα και την πανίδα των Στενών του Αλιάκμονα (NATURA 2000) - Οικολογική ομάδα: Παρέμβαση για το Περιβάλλον και τον Πολιτισμό
11. Τα φυτά και τα ζώα στην παράδοση (δημοτικά τραγούδια, χοροί, ήθη, έθιμα σχετικά με τη χλωρίδα και την πανίδα) - Λύκειο Ελληνίδων Βέροιας
12. Το φυσικό περιβάλλον ως διαμορφωτής της χωροταξικής ανάπτυξης της πόλης μας - Περιβαλλοντικό Μονοπάτι - Ελληνική Εταιρεία για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς - Τοπική Επιτροπή Ημαθίας
13. Παροχή εκπαιδευτικού υλικού "Το σποράκι, πηγή ζωής" - Ελληνική Εταιρεία για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς
14. Εμψύχωση σε εργασίες πεδίου, σε θεατρικό παιχνίδι και σε παιδαγωγικά παιχνίδια στη φύση - Παροχή βιβλιογραφίας - Βοήθεια πρόσβασης σε πηγές πληροφόρησης - θεοχάρης Κουρουζίδης, Υπεύθυνος Π. Ε. Ημαθίας

ΜΕΘΟΔΟΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:

Διαθεματική προσέγγιση
1. Μέθοδος project: Το πρόγραμμα στηρίζεται σε μια ανοιχτή διαδικασία μάθησης, όπως το σχέδιο εργασίας όπου με τη φύση της πρωτοβουλίας - πρότασης γίνεται συνεργατικός σχεδιασμός της δράσης.
2. Περιβαλλοντικά μονοπάτια: Οι μέθοδοι αυτές χρησιμοποιούνται κυρίως στο πεδίο, όπως με παιχνιώδεις δημιουργικές δραστηριότητες, τα παιδιά εξοικειώνονται με τη φύση.
3. Θεατρικά παιχνίδια ή παιχνίδια ρόλων.
4. Βιωματική προσέγγιση με εργασίες στο πεδίο και καταγραφή παρατηρήσεων.
5. Η μέθοδος επικοινωνιακής προσέγγισης στη γλώσσα (διάφορα κείμενα για το δάσος και τα φυτά από εφημερίδες, εγκυκλοπαίδειες, λογοτεχνία, περιοδικά κ.λπ.) χρησιμοποιείται για την καλλιέργεια του προφορικού και γραπτού λόγου των παιδιών.
6. Διεπιστημονικό μοντέλο εξέτασης του θέματος δάσους με παιδαγωγικές δραστηριότητες προσαρμοσμένες στην ηλικία των μαθητών μας.

• Ονοματεπώνυμα μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: