Αναξαγόρειο Γυμνάσιο Νέας Λαμψάκου Ν. Εύβοιας

Τίτλος Προγράμματος: "Υγρότοποι! Τόποι και Τρόπος Ζωής!"
Διάρκεια Προγράμματος: 2004 - 2005

Ολοκληρώνοντας τις δράσεις της η περιβαλλοντική ομάδα του σχολείου δημιούργησε ένα CDRom, ένα έντυπο με τίτλο τον τίτλο του προγράμματος κι ένα τετράδιο εργασιών

Περιεχόμενα του παραγόμενου υλικού: - Περιγραφή του προγράμματος - Ορισμός της έννοιας του υγρότοπου - Τύποι υγροτόπων - Λειτουργίες υγροτόπων - Αξίες υγροτόπων - Υγρότοποι της Ελλάδας και η σημασία τους - Επιπτώσεις από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις - Προστασία των υγροτόπων - Οι υγρότοποι της Ελλάδας σαν τόποι και τρόπος ζωής... - Ο υγρότοπος της περιοχής μας - Φωτογραφικό υλικό των δράσεων μας - Ερωτηματολόγια, σταυρόλεξα, παιχνίδια, τέστ γνώσεων σχετικής θεμετολογίας στο Τετράδιο Εργασιών

Επιλογές - Αποσπάσματα

Κριτήρια επιλογής του θέματος
- Το ενδιαφέρον των μαθητών για το θέμα.
- Η ενασχόλησή τους με ένα θέμα που άπτεται του νερού απ΄ το οποίο εξαρτάται άμεσα η ζωή του ανθρώπου και το οποίο δούλεψαν κατά την περσινή σχολική χρονιά.
- Η καταστροφή τμήματος του "δικού μας υγρότοπου", μετά από αλόγιστη επέμβαση του Δήμου Ληλαντίων. Σκεφτήκαμε πως είναι θλιβερό το γεγονός ότι ενώ έχουμε κοντά μας έναν πραγματικό παράδεισο, να μην κάνουμε καμιά προσπάθεια να τον γνωρίσουμε αλλά και να τον προστατέψουμε.
- Η μεγάλη σημασία των υγροτόπων σαν τόπος ζωής πολλών πουλιών.
- Η δυνατότητα άμεσης επαφής και προσέγγισης του θέματος λόγω της καθημερινής μας επαφής με τις "Αλυκές Κοπανά" και τον υδροβιοτοπικό τους ρόλο, όπου κάθε χρόνο τον χειμώνα βρίσκουν καταφύγιο αρκετά μεταναστευτικά πουλιά (κύκνοι, πάπιες, ερωδιοί, κ.λ.π.).
- Η εύκολη πρόσβαση στην περιοχή "Κολοβρέχτης" στην Εύβοια (7-8 χιλ. από το σχολείο μας), όπου συχνά "ξεχειμωνιάζουν" πολλά πουλιά.
- Η ευκολία συνεργασίας με φορείς και υπηρεσίες.

Μεθοδολογία
Η ελεύθερη επιλογή, δεχόμενοι την ατομική ιδιαιτερότητα.
Η σαφής επίγνωση του σκοπού της εργασίας και της έρευνάς μας.
Η προσπάθεια επιτυχίας όλων των παιδιών σε κάποιο τομέα, με τον χωρισμό τους σε ομάδες εργασίας ανάλογα με τις δυνατότητές τους και τις προτιμήσεις τους.
Τα κατάλληλα ερεθίσματα για συζήτηση και καθορισμό δράσεων.
Υπόδειξη πηγών έρευνας και αναζήτησης σε αρχεία, περιοδικά, βιβλία, δημόσιες υπηρεσίες.
Προγραμματισμός της πορείας των εργασιών. Χωρισμός σε υποομάδες, κατανομή εργασιών ατομικές και ομαδικές, συζήτηση των ατομικών εργασιών και σύνθεσή τους.
Βοήθεια για να ανακαλύψουν λύσεις στα εκάστοτε προκύπτοντα προβλήματα.
Ενημέρωση για τις σχέσεις μέσα στις ομάδες και στις μεταξύ τους συνεργασίες.
Επισκέψεις σε χώρους σχετικούς με τους υγρότοπους, παρατήρηση και μελέτη.
Ανταλλαγή πληροφοριών με σχολεία του νομού μας με το ίδιο θέμα Π.Ε.
Συναντήσεις με αρμόδια άτομα είτε στο σχολείο είτε στο χώρο εργασίας τους.
Συνεντεύξεις από αρμόδιους φορείς.
Συνεντεύξεις από την τοπική κοινωνία.
Συνεντεύξεις από ηλικιωμένους για το παρελθόν της έρευνάς μας.
Επεξεργασία των συνεντεύξεων και καταγραφή των τελικών προτάσεων.
Συγγραφή των αποτελεσμάτων της έρευνάς μας και των συλλεχθέντων στοιχείων.
Έκθεση των εργασιών, θεατρικά δρώμενα, ημερίδα παρουσίασης του προγράμματος.

Ο ΔΙΚΟΣ ΜΑΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΣ

Οι Αλυκές Κοπανά βρίσκονται στην κεντρική Εύβοια περίπου 3 χιλιόμετρα έξω από την πόλη της Χαλκίδας, στην κοινότητα της Νέας Λαμψάκου, δίπλα ακριβώς από το σχολείο της κοινότητας, το γυμνάσιό μας. Αν και τόσο κοντά στην Χαλκίδα ανήκουν στον Δήμο Ληλαντίων υπό του οποίου την "προστασία" έχουν περάσει.
Οι Αλυκές Κοπανά υπήρχαν από το 1898, στις οποίες το 1928 προστέθηκε απαλλοτριωμένη έκταση 11.419,35 m2 και δημιουργήθηκε Δημόσια Αλυκή που υπογράφηκε την 20/3/1935. Γύρω από τις Αλυκές υπήρχε έντονη οικονομική δραστηριότητα μέχρι το 1992, οπότε και σταμάτησε η παραγωγή αλατιού. Βρίσκονταν υπό την ιδιοκτησία της Κτηματικής Υπηρεσίας του Δημοσίου μέχρι πρόσφατα που πέρασαν στον Δήμο Ληλαντίων. Από τότε τα μεγάλα τετράγωνα "τηγάνια της" κάθε χειμώνα γέμιζαν με υφάλμυρο νερό από την θάλασσα και τα νερά της βροχής. Δεκάδες πουλιά ξεχειμώνιαζαν εκεί και είχε αναπτυχθεί πλούσια βλάστηση με αγρωστώδη στα αναχώματα μεταξύ των τηγανιών και αλοφυτα μέσα σε αυτά.
Τα φυτά που κυριαρχούν είναι η Αλμυρήθρα και το Κρίταμο ενώ στα αναχώματα μαργαρίτες, χαμομήλια, σαμπούκο, περδικάκι, αμμόφιλο, λάπαθο και άλλα.
Η πανίδα (από όσο έχουμε παρατηρήσει) αποτελείται από μικρά σαυροειδή και πολλά πουλιά. Άλλα με μόνιμο φωλεασμό και άλλα αποδημητικά. Σύμφωνα με καταγραφές και παρατηρήσεις παιδιών περιβαλλοντικών ομάδων του σχολείου μας, έχουν περάσει αργυροπελεκάνοι, ένας πελαργός, ψευτομαχητές, πρασινοκέφαλες πάπιες, νερόκοτες, λευκοτσικνιάδες, σταχτοτσικνιάδες, καλαμοκανάδες, ασπροκώληδες, φαλαρίδες, βουτηχτάρια και κύκνοι. Αξιοσημείωτο είναι ότι το 2001 πάνω από 50 άτομα κύκνων ξεχειμώνιασαν στην περιοχή. Ενώ τα Χριστούγεννα του 1998 πέρασε για λίγες μέρες και μία ομάδα φοινικόπτερων.
Μόνιμα φωλιάζουν μπεκατσίνια, λευκοσουσουράδες, ψαρόνια, καρδερίνες, σπίνοι, τσαλαπετεινοί, αλκυόνες και παρδαλοκεφαλάδες. Ενώ οι ασημόγλαροι από την παρακείμενη ακτή είναι συχνοί επισκέπτες.
Σίγουρα αντιμετώπιζε και προβλήματα.
Είχαν διαπιστωθεί δείγματα ευτροφισμού καθώς και έντονη ανάπτυξη φυτών euglena με το χαρακτηριστικό ρόδινο χρώμα.
Η περιοχή δεν έχει αποχετευτικό σύστημα, έτσι πολλά οικιακά λύματα καταλήγουν στις αμπολές και διοχετεύονται στην θάλασσα που πλημμυρίζει τις αλυκές.
Γύρω από τις αλυκές υπάρχει καλλιεργήσιμη περιοχή που και πάλι τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα επιβαρύνουν τον υγρότοπο.
Και τέλος στην απέναντι ακτή υπάρχουν βιομηχανίες που δεν μπορέσαμε να ελέγξουμε το κατά πόσο είναι ευαισθητοποιημένοι με το περιβάλλον και την αξία του υγρότοπου.
Δυστυχώς όμως και τα καλά έχουν αλλάξει δραματικά. Η περιοχή έχει μετατραπεί σε έναν απέραντο σκουπιδότοπο παρόλο τις απαγορευτικές ταμπέλες και ο Δήμος Ληλαντίων στην προσπάθεια του "να αναβαθμίσει την περιοχή" έχει μπαζώσει ένα μεγάλο μέρος της έκτασης των Αλυκών, αποσκοπώντας στην δημιουργία σχολών ΤΕΙ, υπό την προστασία των οποίων θα έδινε το υπόλοιπο κομμάτι του υγρότοπου. Στην πραγματικότητα όμως ούτε ΤΕΙ θα γίνουν και απλά δημιουργήθηκαν νέες προσβάσεις για την ρίψη σκουπιδιών και κατέστρεψαν την περιοχή, ενώ η συνεχής λειτουργία των μηχανημάτων δεν επέτρεψε αυτή την χρονιά την επίσκεψη των φτερωτών μας φίλων, διώχνοντας και πολλούς μόνιμους κατοίκους.

Οι αλυκές το 1994	Οι αλυκές το 2001	Οι αλυκές το 2005

Και έτσι "τα πλημμυρισμένα τηγάνια" και οι επισκέπτες τους έγιναν παρελθόν, ενώ λίγο πιο κάτω μπορεί κανείς να "στήσει ολόκληρο νοικοκυριό".

1. Πειράματα μέτρησης του ΡΗ και ανάλυσης του νερού των υγροτόπων που επισκεφθήκαμε, στο εργαστήριο Φυσικών Επιστημών του σχολείου.
2. Επισκέψεις στην δημοτική βιβλιοθήκη Χαλκίδας, την αίθουσα Πληροφορικής, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη Δ. Χαλκίδας για την συλλογή πληροφοριών.
3. Σχολιασμός άρθρων από εφημερίδες και περιοδικά με θέμα την ρύπανση και μόλυνση και τους κινδύνους που διατρέχουν οι υγρότοποι
4. Καταχωρήσεις άρθρων στην εφημερίδα του σχολείου αλλά και στον τοπικό τύπο σχετικά με θέματα του προγράμματός μας.
5. Αναζήτηση σε περιοδικά, εφημερίδες, Ίντερνετ εικόνες υγροτόπων, για την δημιουργία κολάζ στη διάρκεια και στο τέλος του προγράμματος.
6. Αναζήτηση φωτογραφιών των υγροτόπων του τόπου μας
7. Συχνή πλοήγηση στο Ίντερνετ σε συνεργασία με την καθηγήτρια της Πληροφορικής
για ιστοσελίδες σχετικά με το θέμα μας.
8. Κατά τις συναντήσεις μας ασκήσεις με ερωτηματολόγια, σταυρόλεξα, ακροστιχίδες, φύλλα εργασιών από τα εκπαιδευτικά πακέτα (Ποτάμι - Οικολογικά Σχολεία -Βιώσιμες πόλεις - Νερό στη Μεσόγειο κ.λ.π.), στιγμές καλλιτεχνικής έμπνευσης και άλλα.
9. Κατασκευές από διάφορα υλικά (σε συνεργασία με το μάθημα της Τεχνολογίας), μακέτας υδροβιότοπου, που εκτέθηκε την ημέρα της ημερίδας για την παρουσίαση του προγράμματος.
10. Κατασκευές χαρτών με τους υγρότοπους της Ελλάδας και του τόπου μας.
11. Κολάζ με την ζωή των υγροτόπων.
12. Ζωγραφική απεικόνιση των υγροτόπων.
13. Προβολές στην τάξη διαφανειών, Videοκασετών, D.V.D., videοπροβολέα με εικόνες και θέματα σχετικά με τους υγρότοπους.
14. Συχνές επισκέψεις για μέτρηση και παρακολούθηση των γειτονικών Αλυκών Κοπανά.
15. Επίσκεψη στην λίμνη του Δύστου στην Νότια Εύβοια τον Απρίλη.
16. Επίσκεψη στον Κολοβρέχτη Ψαχνών, αναγνώριση - περπάτημα - φωτογράφηση - συλλογή στοιχείων τον Δεκέμβριο.
17. Επίσκεψη στις πηγές του ποταμού Μεσσάπιου στην Δίρφη της Εύβοιας.
18. Θεατρικά δρώμενα σε συνεργασία με τις άλλες ομάδες, του σχολείου.
19. Συμμετοχή στο καρναβάλι του Δήμου Ληλαντίων.
20. Καθαρισμός των εκβολών του Λήλαντα τον Μάρτιο και της πλησιέστερης ακτής τον Οκτώβριο.
21. Διανομή περ/κών φυλλαδίων στα φανάρια της εισόδου, στον Δήμο μας στις 2/2/2004 Παγκόσμια ημέρα υγρότοπων και 21/3/2004 παγκόσμια ημέρα του Νερού.
22. Καταχώρηση άρθρου στον τοπικό τύπο για την Παγκόσμια ημέρα των υγροτόπων στις 2/2/2005
23. Επίσκεψη στην Τριχωνίδα λίμνη.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τα πτηνά αντιδρούν με ιδιαίτερη ευαισθησία στις παραμικρές μεταβολές των βιοτόπων στους οποίους διαβιούν, γι' αυτό και θεωρούνται από τους πλέον αξιόπιστους δείκτες της υγείας του φυσικού μας περιβάλλοντος.
Στο παρελθόν δεν γνωρίζαμε αρκετά ούτε για τις πολλαπλές αξίες των υγροτόπων, αλλά ούτε και για τις στενές σχέσεις αλληλεξάρτησης που υπάρχουν ανάμεσα στις λειτουργίες των υγροτόπων. Τα αναπτυξιακά σχέδια που αφορούσαν υγροτοπικές περιοχές αποσκοπούσαν συνήθως στην εκμετάλλευση μιας μόνο αξίας του υγροτόπου αγνοώντας τη στενή σχέση που υπάρχει με τις άλλες αξίες.
Σήμερα ανακαλύπτουμε πως οι υγρότοποι πρέπει να χρησιμοποιούνται με σύνεση. Με τέτοιο δηλαδή τρόπο που θα αποφέρει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος σε μας σήμερα, χωρίς να στερήσει από τις μελλοντικές γενιές τη δυνατότητα ν' απολαύσουν εξίσου τα οφέλη που έχουν να τους παρέχουν οι υγρότοποι.
Οι κύριες απειλές προέρχονται από την αποξήρανση (για απόδοση υγροτοπικών εκτάσεων σε χρήσεις όπως η γεωργία ή η οικιστική ανάπτυξη) αλλά και τη ρύπανση και την υπερεκμετάλλευσή τους.
Οι υγρότοποι επηρεάζονται από τις δραστηριότητες που συμβαίνουν σε όλη τη λεκάνη απορροής τους. Ακόμη δηλαδή και εάν καταφέρουμε να διαχειριστούμε σωστά έναν υγρότοπο, αυτά που συμβαίνουν στη λεκάνη απορροής του θα εξακολουθήσουν να τον επηρεάζουν.
Ευελπιστούμε η τοπική κοινωνία μέσω των παιδιών της να αναγνώρισε την σημασία των υγροτόπων της χώρας και να σταματήσει να τους υποβαθμίζει με ασύνετες συμπεριφορές. Ξέρουμε ότι ε ίναι δύσκολο να αλλάξουμε την συμπεριφορά των ανθρώπων ριζικά, ότι κάποιοι θα μας αντιμετωπίσουν ακόμη και με χαμόγελο ειρωνείας. Είμαστε αισιόδοξοι ότι όσες κοινότητες εμπλέκονται με την διαχείρισή τους θα ξεκινήσουν την προσπάθεια για την αναβάθμιση και την διατήρησή τους. Είμαστε όμως σίγουροι ότι μπορεί κάποιοι να αδιαφορήσουν τελείως, κάποιοι όμως άλλαξαν
γιατί έχουν ενημερωθεί για την καλύτερη διαχείριση και ανάπτυξη της περιοχής.

Και βέβαια εμείς τα παιδιά που ασχοληθήκαμε με το πρόγραμμα κάποια στιγμή θα είμαστε εμείς... οι μεγάλοι με την περιβαλλοντική συνείδηση που τόσο χρειάζεται ο πλανήτης μας για να συνεχίσει την πορεία του στην ζωή.

Η ΟΜΑΔΑ ΜΑΣ
Παταρόκας Β., Σίνος Β., Σακελλάρης Δ., Θωμοπούλου Ν., Παπουτσή Μ., Πρένγκα Χ., Πασσά Μ., Παντζαρίδης Γ., Γλυκού Χ.,
Θωμά Μ., Βαρδαξή Ε., Δεμερτζή Μ., Παππά Ε., Τόγκου Γ., Σαλεμή Δ., ΠαρασκευάςΒ., Χιώτης Σ., Σίδερης Δ., Τσάτσα Ε., Σαραβέλας Α., ΑραμπατζόγλουΘ., Ταρνανάς Γ., Φλεβάρη Χ., Σπανόπουλος Ν., Καλόγηρος Δ., Λυμπερίου Γ., Μπαρίτα Ρ.,
Σταμάτης Ν., Σιόλιας Γ., Μπάκας Β.,Χατζηθεοδώρου Λ., Λουκίδης Α., ΣυγγελάκηςΓ., Μοναστηριώτης Ν., Σπανόπουλος Γ., Λέκα Ρ.,Χατζημαργαρίτης Ε., Χρυσάγης Μ., Συλιβός Θ.,

Εκπαιδευτικοί -Συντονιστές του προγράμματος
Ακριώτου Αφροδίτη, Πιτσινή Αφένδρα, Παναγιωτοπούλου Φωτεινή, Κοττάκη Θεανώ

Επιστροφή Συμμετοχές 2004- 05