Διάρκεια Προγράμματος: 2006 - 2007

Ολοκληρώνοντας τις δράσεις της η περιβαλλοντική ομάδα του σχολείου δημιούργησε ένα έντυπο.

Περιεχόμενα του Εντύπου: 1. Οι Συμμετέχοντες 2. Εισαγωγή 3. Γενικές Πληροφορίες για τους Υγρότοπους 4. Γενικές Πληροφορίες για τις Λίμνες 5.Η Εποχή των Λιμνών στην Ελλάδα 6. Ελληνικές λίμνες - Ορεινές - Τεχνητές 7. Οι Λίμνες που Γνωρίσαμε 8. Οι Λίμνες του Κιλκίς 9. Παγκόσμιες Λίμνες 10. Καταστροφές Λιμνών και Υγροτόπων 11. Προστασία των Λιμνών 12. Βιβλιογραφία

 

 

Επιλογές - Αποσπάσματα

Εισαγωγή

Το σχολείο μας, κατά το σχολικό έτος 2006-2007, αποφάσισε να ασχοληθεί με την περιβαλλοντική εκπαίδευση και ταυτόχρονα να συμμετέχει σε Εθνικό θεματικό δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με συντονιστικό φορέα το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστοριάς. Το θέμα με το οποίο ασχοληθήκαμε είναι:
«Λίμνες: περιήγηση σε έναν κόσμο που χάνεται ».
Ο γενικός στόχος των προγραμμάτων αφορούσε στην αναγνώριση αξιών, τη διασαφήνιση εννοιών σχετικών με το περιβάλλον και την εκπαίδευση, καθώς και στην ανάπτυξη ικανοτήτων και στάσεων για την κατανόηση της συσχέτισης ανθρώπων, πολιτισμού και φυσικού περιβάλλοντος.
Το περιεχόμενο του θέματος των προγραμμάτων αφορούσε στη δημιουργία των λιμνών, την ανάγκη ύπαρξής τους, την αισθητική, τους κινδύνους κ.λπ. Τα υποθέματα σχετίζονται με το φυσικό περιβάλλον, το τεχνητό περιβάλλον, το κοινωνικό περιβάλλον και το ιστορικό.
Οι επί μέρους στόχοι ήταν:
- Γνωστικοί: κατανόηση εννοιών, αλληλεπιδράσεων ανθρώπωνν-περιβάλλοντος.
- Επιστημονικοί: εξοικείωση με την επιστημονική έρευνα.
- Κοινωνικοί: σύνδεση σχολικής με καθημερινή ζωή.
- Συμμετοχικοί: εργασία σε ομάδες, σχέσεις συνεργασίας.
- Αισθητικοί: στενή σχέση με τη φύση μέσω όλων των αισθήσεων. -Αυτομορφωτικοί: χρήση βιβλιοθήκης, τύπου, διαδικτύου.
- Στάσεις ζωής: καλλιέργεια κριτικής και δημιουργικής σκέψης. Στα προγράμματα συμμετείχαν 47 μαθητές από το Β1 και Β5 και οι μέθοδοι που χρησιμοποίησαν ήταν: η προσωπική εμπειρία, η εμπειρία των άλλων, η Λογική, η Απαγωγή -Επαγωγή, συνδυασμός επαγωγικής απαγωγlκής προσέγγισης και έρευνα.

Η Εποχή των Λιμνών στην Ελλάδα

Κατά το Πλειόκαινο, πριν από 12 ως δυο εκατομμύρια χρόνια περίπου, δημιουργούνται στα βυθίσματα της Αιγαιΐδος μεγάλες λίμνες. Η μεγαλύτερη σχηματίζεται στο σημερινό Κρητικό Πέλαγος, βορειότερα της Κρήτης. Μικρότερες λίμνες αναφαίνονται στα βόρεια και στα ανατολικά των Σποράδων ή ανατολικά της Εύβοιας. Από τις λίμνες αυτές, όσες δεν είχαν στερεά προχώματα πλημμύριζαν από θαλάσσιο νερό, με αποτέλεσμα να γίνονται υφάλμυρες. Ήταν λίμνες ασταθείς όπως η Κορινθιακή, των Μεγάρων, του Αργολικού κόλπου και της Ήλιδας. Αντιθέτως οι εσωτερικές λίμνες και εκείνες που είχαν ανθεκτικά προχώματα προς τη θάλασσα θα διατηρήσουν τα γλυκά νερά για μεγάλο χρονικό διάστημα. «Ενδοχωρικές» λίμνες αυτού του τύπου ήταν η κοιλάδα του Ευρώτα, οι πεδιάδες της Μεγαλόπολης, της Λοκρίδας και ολόκληρη η Θεσσαλία πριν από τη διάνοιξη της χαράδρας των Τεμπών. Εν τω μεταξύ, οι γεωλογικές αναστατώσεις συνεχίζονται. Η Αιγαιΐς αλλού κατακερματίζεται, αλλού καταποντίζεται. Πολλά τμήματα βυθίζονται και άλλα ανυψώνονται επάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα νερά της Μεσογείου εισχωρούν στη λίμνη του Κορινθιακού από το στενό Ρίου-Αντιρρίου και σχηματίζουν το σημερινό κόλπο. Υψώνεται ο Ισθμός της Κορίνθου, καταβυθίζεται η βόρεια πλευρά του Κορινθιακού και προβάλλονται οι απότομες ακτές της Βοιωτίας και της Φωκίδας. Αναδύονται από τη θάλασσα οι βόρειες περιοχές της Πελοποννήσου, καταποντίζονται οι ακτές της Αργολικής Χερσονήσου και αποχωρίζεται η Αίγινα από τη Στεριά. Στο Ιόνιο υποχωρεί η θάλασσα, μεγαλώνουν τα νησιά και γίνονται στεριά οι περιοχές της Ήλιδας και της Λακωνίας. Στο ανατολικό τμήμα της Αιγαιΐδας μια μεγάλη λίμνη σχηματίζεται μεταξύ της Εύβοιας και της Μικράς Ασίας. Μέσα σε αυτήν την απέραντη λίμνη ξεχωρίζουν η Σκύρος και η Λέσβος. Έτσι, κατά το τέλος αυτής της εποχής, έχει στις γενικές γραμμές της οριστικοποιηθεί η σημερινή ανάγλυφη όψη και η μορφολογία της ελληνικής γης.

Καταστροφές Λιμνών και Υγροτόπων

...Ίσως είναι περισσότερο ενδιαφέρον το ότι η επιβίωση του ανθρώπου στηρίζεται σε ένα πλήθος περιβαλλοντικών παροχών εκ μέρους των φυσικών συστημάτων, όπως τα δάση που ρυθμίζουν τον υδρολογικό κύκλο και οι υγρότοποι που φιλτράρουν τους ρύπους. Καθώς καταστρέφουμε, μεταβάλλουμε ή σφετεριζόμαστε τα περισσότερα φυσικά συστήματα, αρκετές από αυτές τις φυσικές υπηρεσίες διακυβέβονται. Το πιθανό αποτέλεσμα θα είναι μια αλυσιδωτή περιβαλλοντική αντίδραση...
...Τo γλυκό νερό είναι ίσως πιο απαραίτητο από τα χωράφια και τους βοσκοτόπους, αφού χωρίς αυτό δεν μπορεί τίποτε να επιβιώσει. Τα σημάδια της έλλειψης νερού είναι πια ολοφάνερα. Ποτάμια, λίμνες και υπόγειοι υδροφόροι ορίζοντες δείχνουν σημάδια εκτεταμένης υποβάθμισης ή και εξάντλησης...

...Τα προβλήματα αυτά απασχολούν και την Ελλάδα. Τα τελευταία 100 χρόνια αποξηράνθηκαν μεγάλες περιοχές, ιδιαίτερα σημαντικές, όπως η Κωπαΐδα στη Βοιωτία, η λίμνη Κάρλα στη Θεσσαλία, των Γιαννιτσών στη Μακεδονία, και αποδόθηκαν στη γεωργία για εκμετάλλευση. Στο παρελθόν όμως τα δεδομένα ήταν πολύ διαφορετικά. Ποιος θα μπορούσε σήμερα να κρίνει ον οι αποξηράνσεις του τότε ήταν σωστό ή λάθος να γίνουν; Η ελονοσία προκάλεσε το θάνατο πολλών ανθρώπων. Η έλευση 1.500.000 περίπου προσφύγων από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη δημιούργησε μεγάλες ανάγκες για νέες, γόνιμες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις...

...Τα κυριότερα προβλήματα των υγροτόπων σχετίζονται με τις χρήσεις του νερού. Η αυξομείωση της στάθμης ανάλογα με τις αρδευτικές ανάγκες και τις εποχές περιορίζει η εξαφανίζει τις ρηχές περιοχές και τα λασποτόπια, τους χώρους που βρίσκουν καταφύγιο και τροφή τα πουλιά και τα αμφίβια. Επίσης, η υψηλή στάθμη νερού προκαλεί σοβαρά προβλήματα στους παραλίμνιους οικισμούς, αν τύχει και βρίσκονται χαμηλότερα από την επιφάνεια της λίμνης, αυξάνοντας τους κινδύνους πλημμύρας. Στα προβλήματα με τη διαχείριση του νερού συμβάλλουν και τα φερτά υλικά των ποταμών, τα οποία μειώνουν τη χωρητικότητα της λίμνης...

...Σημαντικοί αρνητικοί παράγοντες για την ομαλή λειτουργία είναι οι επεμβάσεις του ανθρώπου. Το παράνομο κυνήγι και ψάρεμα, η λαθροϋλοτομία, η χρήση απαγορευμένων αλιευτικών μέσων, η άναρχη απόθεση σκουπιδιών και μπαζών, η ρύπανση από απόβλητα ελαιοτριβείων, τυροκομείων, σφαγείων, οικιακών λυμάτων κ.λ.π., η ρύπανση από την αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, οι αυθαίρετες οικοδομικές εργασίες, η υπερεκμετάλλευση του εδάφους, κυρίως κοντά στις όχθες των λιμνών, η υπερβόσκηση, αλλά και οι ανεξέλεγκτες επισκέψεις στις αποικίες των πουλιών είναι ενέργειες που μόνο αρνητικές και πολλές φορές ανεπανόρθωτες συνέπειες έχουν...

...Ορατός είναι και ο κίνδυνος εξαφάνισης σημαντικών υγροτόπων της Μακεδονίας και της Θράκης εάν δεν ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση της πτώσης της στάθμης του νερού των λιμνών, εξαιτίας της υπερεκμετάλλευσης και της κακής χρήσης τους για ανθρώπινες δραστηριότητες. Χαρακτηριστική είναι η πτώση της στάθμης του νερού της λίμνης Βεγορίτιδας, έως και 30 μέτρα, αλλά και η συνεχής πτώση τα τελευταία 25 χρόνια της λίμνης Δoϊράνης, εξαιτίας της κακής διασυνοριακής συμφωνίας...
... Οι μέρες της αφθονίας των φυσικών πόρων που μπορούσαν να κινήσουν τη διαρκή οικονομική ανάπτυξη αποτελούν παρελθόν...
... Επομένως είναι επιτακτική η ανάγκη για μια οικολογική επανάσταση.
«Η οικολογική εξέγερση δεν είναι μόδα, δεν είναι υπόθεση περιθωριακή, ούτε μόνο των σοφών και των επιστημόνων. Είναι η πρώτη οικουμενική επανάσταση της Ιστορίας». Τα λόγια αυτά είναι του Άγγελου Γουλανδρή, του ιδρυτή του Μουσείου Φυσικής lστορίας.

Προστασία των Λιμνών

...Το ΕΚΒΥ σε συνεργασία με τη μη κρατική « Οργάνωση για τη Μελέτη και τη Διατήρηση της Βιοποικιλότητας και την Αειφόρο Ανάπτυξη των Φυσικών Οικοσυστημάτων- BIOECO» υλοποίησαν έργο με τίτλο «Αξιολόγηση του βαθμού έκφρασης των λειτουργιών και αξιών της διασυνοριακής λίμνης Δοϊράνης», με πόρους από το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας, στο πλαίσιο του Προγράμματος Διμερούς Αναπτυξιακής Βοήθειας (DAG). Αποτέλεσμα του έργου ήταν η αναγνώριση μέτρων που απαιτούνται για την αποκατάσταση της λίμνης. Τα προτεινόμενα μέτρα για την αποκατάσταση της λίμνης Δοϊράνης συζητήθηκαν από την Ειδική Ομάδα Εργασίας, η οποία συστάθηκε από εκπροσώπους της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, του ΙΓΜΕ που εκπροσωπεί και το Υπουργείο Ανάπτυξης, της Νομαρχίας Κιλκίς, του Δήμου Δοϊράνης και του ΕΚΒΥ, σε συνάντηση που έγινε στις 19\10\2005 και είναι τα ακόλουθα:
- Γεωργικές πρακτικές φιλικές προς το περιβάλλον: Εφαρμογή αγρο-περιβαλλοντικών μέτρων, με σκοπό τη μείωση της συνολικής αρδευόμενης έκτασης. Ευαισθητοποίηση του κοινού ως προς την εφαρμογή πρακτικών άρδευσης που οδηγούν στην εξοικονόμηση νερού. Εγκατάσταση πειραματικών αγρών. Εξέταση δυνατότητας αύξησης των εισροών νερού στη λίμνη, και παράλληλα τήρηση των απαιτήσεων που θέτει η ισχύουσα νομοθεσία για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Για τη λεκάνη της Δοϊράνης έχουν τεθεί αυστηρά περιοριστικά μέτρα στο Ν. Κιλκίς ως προς τη διάνοιξη νέων γεωτρήσεων.
- Εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών αποβλήτων: Αποχετευτικά δίκτυα και τεχνητοί υγρότοποι για επεξεργασία των υγρών αποβλήτων οικισμών. Επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων για άρδευση. Αφορά οικισμούς στην Ελλάδα και στην Πρώην Γιουγκοσλαβία.
- Παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων:
Εγκατάσταση αυτόματων οργάνων καταγραφής της στάθμης της λίμνης και του υπόγειου υδροφορέα, απόκτηση πολυμετρικών οργάνων καταγραφής της ποιότητας του νερού, εγκατάσταση αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών και κατάλληλου εξοπλισμού για την ασύρματη μετάδοση των μετεωρολογικών δεδομένων που καταγράφονται. Υλοποίηση προγράμματος παρακολούθησης φυσικοχημικών παραμέτρων και φυτοπλαγκτού στη λίμνη.
- Μελέτη της ιχθυοπανίδας της λίμνης:Μελέτη που καταλήγει σε προτάσεις αλιευτικής διαχείρισης, με ιδιαίτερο προσανατολισμό στα εμπορικά είδη.
- Διαχείριση επισκεπτών και περιβαλλοντική ερμηνεία στη λίμνη Δοϊράνη. Σχέδιο διαχείρισης επισκεπτών. Σχεδιασμός και κατασκευή υποδομών ερμηνείας της φύσης. "

Η Περιβαλλοντική μας Ομάδα

Επιστροφή Συμμετοχές 2006-07