ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΤΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ

∆ΙΑΤΑΞΗΣ 21 (AGENDA 21)

Σειρά: Βασικά κεί΅ενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Τεύχος 4

Αθήνα, 1999

Η σειρά "Βασικά κεί΅ενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση" περιλα΅βάνει τις

παρακάτω εκδόσεις:

Τεύχος 1: Η ΧΑΡΤΑ ΤΟΥ ΒΕΛΙΓΡΑ∆ΙΟΥ

Τεύχος 2: Η ∆ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΤΙΦΛΙ∆ΑΣ

Τεύχος 3: Η ∆ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ

Τεύχος 4: "ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΤΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ∆ΙΑΤΑΞΗΣ 21" (AGENDA 21)

Υπεύθυνος εκδόσεων: Βασίλης Ψαλλιδάς

Τίτλος βιβλίου: ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΤΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ∆ΙΑΤΑΞΗΣ 21 (AGENDA 21)

Τίτλος πρωτότυπου: FOLLOW-UP TO RIO: EDUCATION, PUBLIC AWARENESS AND

TRAINING - CHAPTER 36 OF AGENDA 21.

ISBN: 960-86120-5-5

Αθήνα 1999

© Εκδόσεις Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε., Τηλ. - Fax.: (01) 92 23 342

Μετάφραση: Αγγελική Τρικαλίτη

Γλωσσική επι΅έλεια: ∆η΅ήτρης Καλαϊτζίδης

Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Λογισ΅ός Ε.Π.Ε.

Επι΅έλεια παραγωγής: Μυρίκη - Γραφικές Τέχνες, Ζ. Πηγής 36, Αθήνα, τηλ. 384 4265

Έκδοση:

Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Πανελλήνια Ένωση Εκπαιδευτικών για την Προστασία του Περιβάλλοντος

για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και της Πολιτιστικής Κληρονο΅ιάς

Λ. Βουλιαγ΅ένης 1, Τ.Κ. 116 36, Αθήνα Τριπόδων 28, Πλάκα, Αθήνα

Ση΅είω΅α του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.∆.Ε. κ. Κ. Λαλιώτη

Η περιβαλλοντική κρίση, ΅ε περισσότερο ή λιγότερο έντονα χαρακτηριστικά στις διάφο-

ρες χώρες, αφορά όλους ΅ας.

Κανείς γι' αυτό δεν θα ήταν σκόπι΅ο να απουσιάσει από την τεράστια προσπάθεια, που

πρέπει να καταβληθεί, ώστε να δρο΅ολογηθεί αυτό που ονο΅άστηκε Βιώσι΅η Ανάπτυξη.

Η πολιτική και οι πολιτικοί, τα κοινωνικά κινή΅ατα και πάντως οπωσδήποτε το Οικολογι-

κό, οι λειτουργοί της Εκπαίδευσης, η νεολαία, οι παράγοντες της περιβαλλοντικά συ΅-

βατής Ανάπτυξης - όλοι έχουν ένα ιδιαίτερο ρόλο να παίξουν.

’λλωστε οι εξελίξεις είναι ραγδαίες και δεν περι΅ένουν...

Αποτελεσ΅ατικό εργαλείο για να κινηθού΅ε σωστά είναι λοιπόν, δίχως άλλο, η Οίκο -

Περιβαλλοντική Αγωγή.

Η σειρά "Βασικά κεί΅ενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση" ελπίζεται να ενισχύσει

παρό΅οιες ε΅πνεύσεις, που ουσιαστικούς στόχους έχουν αφ' ενός τη διάδοση συναφούς

πληροφορίας, αφ' ετέρου τη διάχυση ενός προβλη΅ατισ΅ού απόλυτα αναγκαίου για την

προσέγγιση και επεξεργασία ΅ιας σύνθετης πραγ΅ατικότητας.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και ∆η΅οσίων Έργων, σαφώς πιο πολύ τα

τελευταία χρόνια, όλες σχεδόν τις ανάλογες πρωτοβουλίες, σαν τη συγκεκρι΅ένη, τις

δέχτηκε δίχως την ελάχιστη δυσπιστία. ’λλωστε και το ΥΠΕΧΩ∆Ε υλοποιεί αντίστοιχα

προγρά΅΅ατα, συχνά σε συνεργασία και ΅ε άλλους αρ΅όδιους φορείς.

Τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν πολύτι΅α λιθαράκια σ' ένα εντυπωσιακό ψηφιδωτό

γιγαντιαίων διαστάσεων. Πρόκειται ακριβώς για το εναλλακτικό έργο, που ουσιαστικά

συντίθεται από το σύνολο των περιβαλλοντικά ευαισθητοποιη΅ένων πολιτών ολόκληρου

του πλανήτη Γη.

Ο Υπουργός ΠΕ.ΧΩ.∆.Ε.

Ση΅είω΅α του Υπεύθυνου της Έκδοσης

Στις πρώτες κιόλας συζητήσεις ΅ας ΅ε φίλους και συνεργάτες τόσο της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. όσο

και της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστι-

κής Κληρονο΅ιάς διαπιστώθηκε η ση΅αντική έλλειψη βασικών κει΅ένων σχετικών ΅ε την

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στα Ελληνικά, ιδιαίτερα εν όψει της διοργάνωσης της

Παγκόσ΅ιας ∆ιάσκεψης της UNESCO: "Περιβάλλον και Κοινωνία: Εκπαίδευση και Ευαι-

σθητοποίηση των Πολιτών για την Αειφορία", Θεσσαλονίκη 1997.

Τα κυριότερα από αυτά εκδόθηκαν από την UNESCO και το UNEP αλλά και άλλους

διεθνείς οργανισ΅ούς. Έτσι αποφασίστηκε να εκδώσου΅ε από κοινού ΅ε την

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΅ια σειρά υπό τον τίτλο "Βασικά κεί΅ενα για την Περιβαλλοντική

Εκπαίδευση".

Εύκολα αποφασίστηκαν το πρώτο και το δεύτερο βιβλίο της σειράς "Η Χάρτα του Βελι-

γραδίου του 1975" και η "∆ιακήρυξη της Τιφλίδας του 1977". Το τρίτο είναι η "Παγκόσ΅ια

∆ιάσκεψη της Μόσχας", δέκα χρόνια ΅ετά την Τιφλίδα το 1987 και το τέταρτο "Το Κεφάλαιο

36 της Η΅ερήσιας ∆ιάταξης 21, (Agenda 21)" από την ∆ιάσκεψη του RIO, του 1992.

Ο σχεδιασ΅ός υπήρχε από καιρό, δεν υπήρχαν ό΅ως οι απαραίτητοι πόροι. Η έκδοση

σή΅ερα πραγ΅ατοποιείται ΅ε την ενίσχυση του ΥΠΕΧΩ∆Ε και της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ.

Η ολοκλήρωση αυτής της εκδοτικής δραστηριότητας σε συνδυασ΅ό ΅ε την έκδοση της

∆ιακήρυξης της Θεσσαλονίκης και των άλλων κει΅ένων που απασχόλησαν τη ∆ιεθνή

∆ιάσκεψη της Θεσσαλονίκης ελπίζου΅ε να στηρίξουν το έργο των εκπαιδευτικών και

ερευνητών.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλονται στον Υπουργό Περιβάλλοντος Χωροταξίας και ∆η΅ο-

σίων Έργων κ. Κ. Λαλιώτη για το προσωπικό του ενδιαφέρον για την έκδοση.

Ευχαριστίες οφείλονται ακό΅η στον κ. ∆η΅ήτρη Τσίρο ένθερ΅ο υποστηρικτή της

Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη χώρα ΅ας και στον πρόεδρο της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ κ. Μιχάλη Σκούλλο.

Ακό΅η ευχαριστώ ιδιαίτερα όλους όσους συνέβαλαν στην πραγ΅ατοποίηση της έκδοσης

της σειράς "Βασικά κεί΅ενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση" και ειδικότερα τον

συνάδελφο και φίλο Θοδωρή Παπαπαύλου .

Ο Υπεύθυνος της Έκδοσης

Ση΅είω΅α του Προέδρου της Ελληνικής Εταιρείας

Η Ελληνική Εταιρεία για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρο-

νο΅ιάς από την ίδρυση της, το 1972, κατανόησε την ση΅ασία της Περιβαλλοντικής Εκ-

παίδευσης ως του πλέον θε΅ελιακού εργαλείου δια΅όρφωσης περιβαλλοντικής συνεί-

δησης των πολιτών και επο΅ένως, ως ιδιαίτερα αποτελεσ΅ατικού οργάνου προστασίας

του περιβάλλοντος, φυσικού και ανθρωπογενούς.

Όπως είναι γνωστό, πάρα πολλές προσπάθειες και πρωτοβουλίες έχουν ση΅ατοδοτή-

σει διεθνώς αλλά και στη χώρα ΅ας την εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης τόσο

ως ιδιαίτερου κλάδου όσο και ως συστατικού άλλων προσεγγίσεων. Από ένα ση΅είο και

΅ετά η εκπαίδευση για την προστασία του περιβάλλοντος συνδέεται, α΅έσως και ε΅΅έ-

σως, ΅ε την προσπάθεια επίτευξης "ισόρροπης", "περιβαλλοντικά αποδεκτής", "δίκαιης"

και "διαρκούς" ανάπτυξης. Παράλληλα η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση συνδέθηκε ΅ε την

επίτευξη των συγγενικών στόχων της σταθεροποίησης του ανθρώπινου πληθυσ΅ού, της

παγίωσης της ειρήνης, της ενδυνά΅ωσης του ρόλου των γυναικών και της καταπολέ΅η-

σης της πενίας και πείνας ΅έχρι το 1992, που επίση΅α καθιερώθηκε ο παράλληλος

στόχος της επίτευξης της αειφόρου-βιώσι΅ης ανάπτυξης.

Οι σχετικοί ΅ε το θέ΅α εκπαιδευτικοί, ερευνητές και άλλοι ενδιαφερό΅ενοι φαίνεται να

γνωρίζουν, σε χοντρικές γρα΅΅ές, την σχετική πορεία εξέλιξης της Περιβαλλοντικής

Εκπαίδευσης, παρά ταύτα από τις διάφορες δη΅οσιεύσεις και δη΅όσιες συζητήσεις προ-

κύπτει συχνά το συ΅πέρασ΅α ότι λείπει η ευρεία γνώση ΅ερικών από τα θε΅ελιακά

εκείνα κεί΅ενα κατευθύνσεων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης κοινής αποδοχής που

προήλθαν από ΅εγάλες ∆ιεθνείς ∆ιασκέψεις του ΟΗΕ και ιδιαίτερα της UNESCO και

UNEP. Τα κεί΅ενα αυτά είναι καλό να τα συ΅βουλευό΅αστε όλοι όχι ως "βίβλους αλή-

θειας" αλλά ως ση΅εία αναφοράς και αφετηρίες αναζήτησης τόσο για τον προγρα΅΅ατι-

σ΅ό νέων εκπαιδευτικών προγρα΅΅άτων όσο και για την ανάπτυξη της σχετικής έρευνας.

Στη σειρά αυτή των Βασικών Κει΅ένων για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στα Ελληνικά

που εκδίδεται σε συνεργασία της Ελληνικής Εταιρείας και ιδιαίτερα του Ειδικού Συ΅βου-

λίου της για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, ΅ε την ΠΕΕΚΠΕ έχει ήδη κυκλοφορήσει

παλαιότερα "η Χάρτα του Βελιγραδίου" (1975) και τώρα κυκλοφορούν τρία ακό΅η κεί΅ε-

να: "Η ∆ιακήρυξη της Τυφλίδας" (1977), "Η ∆ιάσκεψη της Μόσχας" (1987) και το "Κε-

φάλαιο 36 της Η΅ερήσιας ∆ιάταξης 21/Agenda 21" (1992).

Ελπίζου΅ε οι εκδόσεις αυτές να αποτελέσουν χρήσι΅α βοηθή΅ατα όλων όσων ασχολού-

νται ΅ε τα θέ΅ατα της "τυπικής" και "άτυπης" εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης των

πολιτών στα θέ΅ατα Περιβάλλοντος και Αειφορίας.

Καθ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΛΛΟΣ

ΠΡΟΕ∆ΡΟΣ της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Πρόλογος

Η έκδοση του 36ου Κεφαλαίου της (γνωστής) Ατζέντα 21 (ή Η΅ερήσιας ∆ιάταξης 21),

της ∆ιακυβερνητικής ∆ιάσκεψης στο Ρίο της Βραζιλίας, αποτελεί συ΅βολή στη συ΅πλή-

ρωση του παζλ της ιστορίας της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Η υιοθέτηση του κει΅έ-

νου αυτού σή΅ανε την απαρχή ΅ιας στροφής στην πορεία της Περιβαλλοντικής Εκπαί-

δευσης, στροφής της οποίας δεν έχει ίσως κατανοηθεί ή αναδειχθεί η ση΅ασία, ακό΅η

και οκτώ περίπου χρόνια ΅ετά το Ρίο. Το βέβαιο είναι ότι τίποτε πια δεν είναι το ίδιο στην

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΅ετά την υιοθέτηση αυτού του κει΅ένου και την προώθηση

του για υλοποίηση.

Ο ΅ελετητής ΅πορεί ΅έσα από αυτό το σχετικά ΅ικρό κεί΅ενο να εντοπίσει τις θε΅ελια-

κές αλλαγές που προωθούνται και σε τ΅ή΅α της φιλοσοφίας της Περιβαλλοντικής Εκ-

παίδευσης, αλλά επίσης στην όλη πρακτική της, την ορολογία που χρησι΅οποιεί και τις

συνολικές της επιδιώξεις.

Είτε συ΅φωνεί κανείς ΅ε τα προτεινό΅ενα και περιγραφό΅ενα, είτε όχι, θα πρέπει να

αναγνωρίσει την καταλυτική επίδραση του κει΅ένου αυτού στην Περιβαλλοντική Εκπαί-

δευση όπου Γης και για το λόγο αυτό θεωρήσα΅ε ότι πρέπει να βρίσκεται πάντα στη

διάθεση του ΅ελετητή και ερευνητή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

Ση΅αντικό ΅έρος του κει΅ένου ΅εταφράστηκε και δη΅οσιεύτηκε στο περιοδικό "Περι-

βαλλοντική Εκπαίδευση", τεύχος 10 (Μάιος-Ιούνιος 1995), από τον εκδότη του Γιάννη

Τρού΅πη, σε ΅ια δόκι΅η ΅ετάφραση.

Η Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. εκδίδειτο πλήρες κεί΅ενο για να δώσει τη δυνατότητα να αποκτήσει

κανείς την πλήρη εικόνα του, κλείνοντας έτσι την πρώτη σειρά από τα "Βασικά κεί΅ενα

για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση", σειρά που περιέλαβε τη ΧΑΡΤΑ ΤΟΥ ΒΕΛΙΓΡΑ∆ΙΟΥ,

τη ∆ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΤΙΦΛΙ∆ΑΣ, τη ∆ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ και τώρα το ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36

ΤΗΣ ΑΤΖΕΝΤΑ 21.

Η εκδοτική αυτή πρωτοβουλία που ξεκίνησε απότον Βασίλη Ψαλλιδά ήδη από το 1997,

καθυστέρησε κάπως, ωστόσο ΅ε την κινητοποίηση των δυνά΅εων της, η Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε.

ενόψει του 1 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της, κατόρθωσε να ολοκληρώσει τις απαιτού΅ε-

νες διαδικασίες και να φτάσει στο αποτέλεσ΅α που είναι τρία τεύχη-βιβλία ΅ε τα αντί-

στοιχα κεί΅ενα της Τιφλίδας, της Μόσχας και του Κεφαλαίου 36, της Ατζέντα 21 (του Ρίο).

ΑΤΖΕΝΤΑ 21-ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 8

Ελπίζου΅ε και ευχό΅αστε, οι εκδόσεις αυτές της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. να συ΅βάλλουν ουσιαστικά

στην αποσαφήνιση κάποιων "σκοτεινών" ση΅είων και να δώσουν τη δυνατότητα στους

΅ελετητές και τους εκπαιδευτικούς της περιβαλλοντικής ε΅πειρίας να στηρίξουν το

θαυ΅άσιο έργο τους.

Αθήνα, Ιούλιος 1999

AGENTA 21-ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36

Προώθηση της εκπαίδευσης, της ενη΅έρωσης του κοινού και της επαγγελ΅ατικής κατάρτισης

Εισαγωγή

36.1 Η εκπαίδευση, η ενη΅έρωση του κοινού και η επαγγελ΅ατική του κατάρτιση συν-

δέονται ΅ε όλες σχεδόν τις περιοχές της Agenda 21 και ιδιαίτερα ΅ε αυτές που αναφέ-

ρονται στην αντι΅ετώπιση των βασικών αναγκών, στην ανάπτυξη ικανοτήτων στην πλη-

ροφόρηση και τα δεδο΅ένα, στην επιστή΅η και στο ρόλο των κυριότερων κοινωνικών

ο΅άδων. Στο κεφάλαιο αυτό δίνονται γενικές προτάσεις ενώ συγκεκρι΅ένες προτάσεις

που σχετίζονται ΅ε ειδικούς το΅είς δίνονται σε ειδικά κεφάλαια. Οι βασικές αρχές για

τις προτάσεις αυτού του κει΅ένου στηρίχτηκαν στη ∆ιακήρυξη και τις Προτάσεις της

∆ιεθνούς ∆ιάσκεψης της Τιφλίδας για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση1, που οργάνωσε

η UNESCO και το UNEP το 1977.

36.2 Στο παρόν κεφάλαιο θα περιγραφούν τα παρακάτω:

(α) Ο επαναπροσανατολισ΅ός της εκπαίδευσης προς την κατεύθυνση της αειφορικής

ανάπτυξης.

(β) Η προώθηση της ενη΅έρωσης του κοινού

(γ) Η προώθηση της επαγγελ΅ατικής κατάρτισης.

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

A. ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣΤΗΣ ΕΚΠΑΙ∆ΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Βασικές αρχές για την ανάληψη δράσεων

36.3 Η Εκπαίδευση,συ΅περιλα΅βανο΅ένης της τυπικής εκπαίδευσης, της ενη΅έρω-

σης του κοινού και της κατάρτισης, θα πρέπει να αναγνωριστεί ως η διαδικασία ΅έσω

της οποίας τα ανθρώπινα όντα και οι κοινωνίες ΅πορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τις

δυνατότητες τους. Η Εκπαίδευση είναι ιδιαίτερα ση΅αντική για την προώθηση της αειφο-

ρικής ανάπτυξης και για τη βελτίωση της δυνατότητας των ανθρώπων να αντι΅ετωπί-

ζουν τα ζητή΅ατα περιβάλλοντος και ανάπτυξης. Αν και η βασική εκπαίδευση παρέχει

υποστήριξη για κάθε περιβαλλοντική και αναπτυξιακή εκπαίδευση, η τελευταία χρειάζε-

ται να ενσω΅ατωθεί στην εκπαίδευση ως ένα απαραίτητο τ΅ή΅α της ΅άθησης. Τόσο η

τυπική όσο και η ΅η τυπική εκπαίδευση είναι απαραίτητες για την αλλαγή της στάσης των

ανθρώπων ώστε αυτοί να είναι σε θέση να αποτι΅ούν και να αντι΅ετωπίζουν τα προβλή-

΅ατα τους που σχετίζονται ΅ε την αειφορική ανάπτυξη. Είναι επίσης κρίσι΅ος ο ρόλος

τους για την επίτευξη της περιβαλλοντικής και ηθικής επίγνωσης, για την απόκτηση

αξιών και στάσεων, ικανοτήτων και συ΅περιφορών που να είναι συ΅βατές ΅ε την αειφο-

ρική ανάπτυξη, καθώς και για την αποτελεσ΅ατική συ΅΅ετοχή του κοινού στη λήψη των

αποφάσεων. Για να είναι αποτελεσ΅ατική η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την ανά-

πτυξη πρέπει να ασχολείται ΅ε τη δυνα΅ική του φυσικο-βιολογικού και κοινωνικο-οικο-

νο΅ικού περιβάλλοντος και την ανάπτυξη του ανθρώπου (συ΅περιλα΅βανο΅ένης και της

πνευ΅ατικής ανάπτυξης), πρέπει να ενσω΅ατωθεί σε όλους τους επιστη΅ονικούς κλά-

δους και τέλος πρέπει να χρησι΅οποιεί ΅εθόδους της τυπικής και ΅η τυπικής εκπαίδευ-

σης και αποτελεσ΅ατικά ΅έσα επικοινωνίας.

Στόχοι

36.4 Αναγνωρίζοντας ότι οι χώρες και οι περιφερειακοί και διεθνείς οργανισ΅οί θα

αναπτύξουν τις δικές τους προτεραιότητες και χρονοδιαγρά΅΅ατα για εφαρ΅ογή, που

θα είναι σε συ΅φωνία ΅ε τις ανάγκες, τις πολιτικές και τα προγρά΅΅ατα τους, προτείνο-

νται οι παρακάτω στόχοι:

(α) να επικυρωθούν οι προτάσεις που προέκυψαν από την Παγκόσ΅ια ∆ιάσκεψη για την

Εκπαίδευση για όλους: Ικανοποίηση των βασικών αναγκών ΅άθησης2 (Jomtien, Ταϊλάν-

δη, 5-9 Μαρτίου 1990) και να γίνει προσπάθεια ώστε να διασφαλιστεί παγκοσ΅ίως

πρόσβαση στη στοιχειώδη εκπαίδευση και να επιτευχθεί η απόκτηση πρωτοβάθ΅ιας

εκπαίδευσης περίπου για το 80% των κοριτσιώνκαι 80% των αγοριών της ηλικίας

αυτής, ΅έσα από την τυπική ή και την ΅η τυπική εκπαίδευση και να ΅ειωθεί το ποσοστό

του αναλφαβητισ΅ού των ενηλίκων τουλάχιστον στο ΅ισό του ποσοστού του 1990.

Οι προσπάθειες πρέπει να εστιαστούν στο να ελαττωθούν τα υψηλά ποσοστά αναλφα-

βητισ΅ού και στο να αποκατασταθεί η έλλειψη στοιχειώδους εκπαίδευσης στις γυναί-

κες, έτσι ώστε τα επίπεδα του αναλφαβητισ΅ού τους να φτάσουν στα ίδια επίπεδα ΅ε

αυτά των αντρών,

(β) Να επιτευχθεί όσο το δυνατό γρηγορότερα η ενη΅έρωση για το περιβάλλον και την

ανάπτυξη σε όλους τους το΅είς της κοινωνίας σε παγκόσ΅ια κλί΅ακα,

(γ) Να γίνουν προσπάθειες ώστε να επιτευχθεί η πρόσβαση στην εκπαίδευση για το

περιβάλλον και την ανάπτυξη, η οποία θα συνδεθεί ΅ε την κοινωνική εκπαίδευση, από

την ηλικία της πρωτοβάθ΅ιας εκπαίδευσης ΅έχρι της ενηλικίωσης τους σε όλες τις

ο΅άδες ανθρώπων,

(δ) Να προωθηθεί η ενσω΅άτωση εννοιών σχετικών ΅ε το περιβάλλον και την ανάπτυξη,

συ΅περιλα΅βανο΅ένης της δη΅ογραφίας, σε όλα τα εκπαιδευτικά προγρά΅΅ατα και ιδιαί-

τερα η ανάλυση των αιτίων των κυριότερων περιβαλλοντικών ζητη΅άτων καθώς και

ζητη΅άτων ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο, ΅ε βάση τη βέλτιστη διαθέσι΅η επιστη΅ονική

γνώση και άλλες πηγές γνώσης, δίνοντας ειδική έ΅φαση στην περαιτέρω κατάρτιση

αυτών που λα΅βάνουν τις αποφάσεις σε όλα τα επίπεδα.

∆ράσεις - ∆ραστηριότητες

36.5. Αναγνωρίζοντας ότι οι χώρες και οι περιφερειακοί και διεθνείς οργανισ΅οί θα

αναπτύξουν τις δικές τους προτεραιότητες και χρονοδιαγρά΅΅ατα εφαρ΅ογής που θα

είναι σύ΅φωνα ΅ε τις ανάγκες, τις πολιτικές και τα προγρά΅΅ατα, τους προτείνονται οι

παρακάτω δράσεις:

(α) Όλες οι χώρες ενθαρρύνονται να επικυρώσουν τις προτάσεις της ∆ιάσκεψης της

Jomtien και να προσπαθήσουν να διασφαλίσουν την υιοθέτηση του Σχεδίου ∆ράσης της

∆ιάσκεψης. Το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να περιλα΅βάνει την προετοι΅ασία των εθνικών

στρατηγικών και δράσεων για την ικανοποίηση των βασικών αναγκών για ΅άθηση, πα-

γκοσ΅ιοποιώντας την πρόσβαση και προωθώντας την ισότητα, διευρύνοντας τα ΅έσα

και το σκοπό της εκπαίδευσης, δη΅ιουργώντας ένα πλαίσιο πολιτικής στήριξης, κινητο-

ποιώντας πόρους και ενισχύοντας τη διεθνή συνεργασία ώστε να αποκατασταθούν οι

υπάρχουσες οικονο΅ικές και κοινωνικέςανισότητες καθώς και οι ανισότητες ΅εταξύ

των δύο φύλων, οι οποίες διαπλέκονται ΅ε αυτούς τους στόχους. Οι Μη Κυβερνητικές

Οργανώσεις ΅πορούν να συ΅βάλλουν ση΅αντικά στο σχεδιασ΅ό και την εφαρ΅ογή των

εκπαιδευτικών προγρα΅΅άτων, συ΅βολή που πρέπει να αναγνωριστεί.

(β) Οι κυβερνήσεις πρέπει, εντός των τριών επο΅ένων ετών, να προσπαθήσουν να

εκσυγχρονίσουν ή να προετοι΅άσουν στρατηγικές που θα στοχεύουν στην ένταξη της

έννοιας του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης, ως

ένα θέ΅α που θα τα διαπερνά όλα. Αυτό πρέπει να γίνει ΅ε τη συνεργασία όλων των

κοινωνικών το΅έων. Οι στρατηγικές αυτές πρέπει να θέτουν πολιτικές και δράσεις, να

αναγνωρίζουν ανάγκες, κόστος, ΅έσα και χρονοδιάγρα΅΅α εφαρ΅ογής, αξιολόγησης

και αναθεώρησης. Πρέπει να γίνει ΅ία διεξοδική αναθεώρηση των αναλυτικών προ-

γρα΅΅άτων ώστε να εξασφαλιστεί η πολυεπιστη΅ονική προσέγγιση για τα περιβαλλοντι-

κά ζητή΅ατα και αυτά της ανάπτυξης καθώς και τις κοινωνικοπολιτιστικές τους πλευρές

και τους τρόπους που αυτά συνδέονται. Ανάλογο βάρος πρέπει να δοθεί στις ανάγκες

που η ίδια η κοινωνία αναγνωρίζει και στα ποικίλα συστή΅ατα γνώσης, συ΅περιλα΅βα-

νο΅ένων της επιστή΅ης και των πολιτιστικών και κοινωνικών ευαισθησιών.

(γ) Οι χώρες ενθαρρύνονται να ιδρύουν εθνικά συ΅βουλευτικά και συντονιστικά όργα-

να περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ή στρογγυλές τράπεζες συζήτησης όπου θα εκπρο-

σωπούνται ποικίλοι περιβαλλοντικοί, αναπτυξιακοί, εκπαιδευτικοί, φυλετικοί και άλλων

ενδιαφερόντων φορείς, περιλα΅βανο΅ένων των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, ώστε

να ενθαρρυνθούν οι συνεργασίες, να διευκολυνθεί η ΅ετακίνηση πόρων και να αποτελέ-

σουν πηγή πληροφόρησης και κέντρα για διεθνείς δεσ΅ούς. Αυτά τα σώ΅ατα ΅πορούν

να βοηθήσουν ώστε διάφορες ΅ονάδες πληθυσ΅ού να κινητοποιηθούν και να διευκο-

λυνθούν στο να αξιολογήσουν τις δικές τους ανάγκες και να αναπτύξουν τις κατάλλη-

λες ικανότητες για να ΅πορούν να δη΅ιουργήσουν και να εφαρ΅όσουν δικές τους περι-

βαλλοντικές και αναπτυξιακές πρωτοβουλίες.

(δ) Οι εκπαιδευτικοί Αρχές, ΅ε την κατάλληλη βοήθεια από κοινωνικές ο΅άδες ή Μη

Κυβερνητικές Οργανώσεις, συνιστάται να ενισχύσουν τα ήδη υπάρχοντα ή να θεσπίσουν

νέα προγρά΅΅ατα αρχικής κατάρτισης και ενδοϋπηρεσιακηςκατάρτισης για όλους τους

εκπαιδευτικούς, τα στελέχη της ∆ιοίκησης και τους σχεδιαστές εκπαιδευτικών προ-

γρα΅΅άτων, όπως και τους εκπαιδευτές της ΅η τυπικής εκπαίδευσης σε όλους τους

το΅είς, λα΅βάνοντας υπ'όψη τη φύση και τις ΅εθόδους της περιβαλλοντικής εκπαίδευ-

σης και της εκπαίδευσης για την ανάπτυξη και αξιοποιώντας τη σχετική ε΅πειρία των Μη

Κυβερνητικών Οργανώσεων.

(ε) Οι αρ΅όδιες Αρχές πρέπει να εξασφαλίσουν την απαραίτητη στήριξη σε κάθε σχο-

λείο ώστε να ΅πορεί να σχεδιάζει προγρά΅΅ατα περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων, ΅ε

τη συ΅΅ετοχή των ΅αθητών και του διδακτικού προσωπικού. Τα σχολεία πρέπει να φρο-

ντίζουν ώστε οι ΅αθητές να έχουν τη δυνατότητα να ε΅πλέκονται σε τοπικές και περιφε-

ρειακές ΅ελέτες σχετικές ΅ε την περιβαλλοντική υγεία, το πόσι΅ο νερό, την υγιεινή, τη

διατροφή και τα οικοσυστή΅ατα, όπως επίσης σε συναφείς ΅ε αυτές δραστηριότητες,

συνδέοντας αυτές τις ΅ελέτες ΅ε υπηρεσίες και έρευνες σε εθνικούς δρυ΅ούς, καταφύ-

για άγριων ζώων, ΅νη΅εία οικολογικής κληρονο΅ιάς κ.ά.

(στ) Οι αρ΅όδιοι εκπαιδευτικοί φορείς πρέπει να προωθήσουν τις κατάλληλες εκπαι-

δευτικές ΅εθόδους και να αναπτύξουν καινοτό΅ες ΅εθόδους διδασκαλίας σε περιβάλ-

λοντα ΅ε εκπαιδευτική ση΅ασία. Πρέπει επίσης να αναγνωρίζουν τα παραδοσιακά εκ-

παιδευτικά συστή΅ατα στις τοπικές κοινότητες.

(ζ) Εντός δύο ετών τα Ηνω΅ένα Έθνη θα πρέπει να προβούν σε αναθεώρηση των

εκπαιδευτικών τους προγρα΅΅άτων, συ΅περιλα΅βανο΅ένων των προγρα΅΅άτων κατάρ-

τισης και ενη΅έρωσης του κοινού, ώστε να αξιολογήσουν εκ νέου τις προτεραιότητες

και να προβούν σε νέα κατανο΅ή πόρων. To UNESCO/UNEP ΙΕΕΡ (International

Environmental Education Program) πρέπει, σε συνεργασία ΅ε τα κατάλληλα όργανα των

Ηνω΅ένων Εθνών, τις Κυβερνήσεις, τις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και άλλους, να

θε΅ελιώσουν ένα πρόγρα΅΅α, εντός των επο΅ένων δύο ετών, που θα ενσω΅ατώσει τις

αποφάσεις της ∆ιάσκεψης εντός του υπάρχοντος πλαισίου των Ηνω΅ένων Εθνών, το

οποίο (πρόγρα΅΅α) να είναι προσαρ΅οσ΅ένο στις ανάγκες των εκπαιδευτών στα διαφο-

ρετικά επίπεδα και στις ιδιαίτερες συνθήκες. Οι περιφερειακοί οργανισ΅οί και οι εθνι-

κοί αρ΅όδιοι φορείς πρέπει να ενθαρρυνθούν να δη΅ιουργήσουν αντίστοιχα παράλληλα

προγρά΅΅ατα και ευκαιρίες, αφού πρώτα αναλύσουν το πώς ΅πορούν να κινητοποιη-

θούνοι διάφοροι το΅είς του πληθυσ΅ού, ώστε να είναι σε θέση να αξιολογούν και να

αντι΅ετωπίζουν τις ανάγκες τους για την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την εκπαίδευ-

ση για την ανάπτυξη.

(η) Υπάρχει ανάγκη να ενισχυθεί, εντός πέντε ετών, η ανταλλαγή πληροφοριών, ΅έσα

από τη βελτίωση των τεχνολογιών και των ικανοτήτων που είναι απαραίτητες για την

προώθηση της εκπαίδευσης για το περιβάλλον και την ανάπτυξη και την ενη΅έρωση του

κοινού. Οι χώρες θα πρέπει να συνεργαστούν ΅εταξύ τους και ΅ε ποικίλους κοινωνι-

κούς φορείς και πληθυσ΅ιακές ο΅άδες, ώστε να προετοι΅άσουν τα εκπαιδευτικά εργα-

λεία τα οποία θα περιλα΅βάνουν θέ΅ατα και πρωτοβουλίες που σχετίζονται ΅ε το περι-

φερειακό περιβάλλον και την ανάπτυξη, χρησι΅οποιώντας ΅αθησιακά υλικά και πηγές

΅άθησης που ταιριάζουν στις δικές τους απαιτήσεις.

(θ) Οι χώρες ΅πορούν να στηρίζουν τις δράσεις των πανεπιστη΅ίων και άλλων φορέων

της τριτοβάθ΅ιας εκπαίδευσης καθώς και των δικτύων για την περιβαλλοντική εκπαί-

δευση και την εκπαίδευση για την ανάπτυξη. ∆ια-επιστη΅ονικά σε΅ινάρια θα πρέπει να

είναι στη διάθεση όλων των φοιτητών. Τα υπάρχοντα περιφερειακά δίκτυα και δράσεις

καθώς και οι δράσεις των πανεπιστη΅ίων κάθε χώρας που προάγουν την έρευνα και τις

κοινές διδακτικές προσεγγίσεις σχετικά ΅ε την αειφορική ανάπτυξη πρέπει να δο΅η-

θούν πάνω σ' αυτό το στόχο, καθώς και οι νέες συνεργασίες και "γέφυρες" που έχουν

δη΅ιουργηθεί ΅ε τις επιχειρήσεις και άλλους ανεξάρτητους το΅είς, καθώς και ΅ε όλες

τις άλλες χώρες, για την τεχνολογία, την τεχνογνωσία και την ανταλλαγή γνώσης.

(ι) Οι χώρες επικουρού΅ενες από τους διεθνείς οργανισ΅ούς, από τις Μη Κυβερνητικές

Οργανώσεις και άλλους φορείς θα πρέπει να ενισχύσουν ή να ιδρύσουν εθνικά ή περι-

φερειακά κέντρα για την τελειοποίηση της διεπιστη΅ονικής έρευνας και εκπαίδευσης

στις περιβαλλοντικές επιστή΅ες και τις επιστή΅ες που ασχολούνται ΅ε την ανάπτυξη, τη

νο΅οθεσία και τη διαχείριση ειδικών περιβαλλοντικών προβλη΅άτων. Τέτοια κέντρα

΅πορεί να είναι πανεπιστή΅ια ή υπάρχοντα δίκτυα σε κάθε χώρα ή περιφέρεια, που θα

προωθούν τη συνεργατική έρευνα, καθώς και την ανταλλαγή και διάδοση πληροφοριών.

Σε παγκόσ΅ιο επίπεδο αυτές οι λειτουργίες ΅πορεί να διεξάγονται από κατάλληλα για

το σκοπό αυτό ιδρύ΅ατα.

(ία) Οι χώρες θα έπρεπε να διευκολύνουν και να προωθούν τις δραστηριότητες της ΅η

τυπικής εκπαίδευσης σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, συνεργαζό΅ενες ΅ε

και στηρίζοντας τις προσπάθειες εκπαιδευτών της ΅η τυπικής εκπαίδευσης και των

άλλων κοινωνικών οργανώσεων. Τα ανάλογα τ΅ή΅ατα των Ηνω΅ένων Εθνών σε συνερ-

γασία ΅ε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις πρέπει να ενθαρρύνουν την δη΅ιουργία ενός

διεθνούς δικτύου για την επίτευξη των παγκόσ΅ιων εκπαιδευτικών στόχων. Σε εθνικό

και τοπικό επίπεδο, σε συναντήσεις του κοινού ή των ειδικών, θα πρέπει να συζητούνται

θέ΅ατα σχετικά ΅ε το περιβάλλον και την ανάπτυξη και να προτείνονται βιώσι΅ες εναλ-

λακτικές πολιτικές σ' αυτούς που τις σχεδιάζουν.

(ιβ) Οι εκπαιδευτικές Αρχές ΅ε την κατάλληλη βοήθεια από Μη Κυβερνητικές Οργανώ-

σεις, συ΅περιλα΅βανο΅ένων των γυναικείων οργανώσεων και αυτών των γηνενών πλη-

θυσ΅ών, πρέπει να προωθούν όλα τα είδη προγρα΅΅άτων εκπαίδευσης ενηλίκων στο

πλαίσιο της διαρκούς εκπαίδευσης για το περιβάλλον και την ανάπτυξη και δραστηριό-

τητες που συνδέουν τα σχολεία πρωτοβάθ΅ιας και δευτεροβάθ΅ιας εκπαίδευσης ΅ε τα

τοπικά προβλή΅ατα. Αυτές οι εκπαιδευτικές Αρχές και η βιο΅ηχανία πρέπει να ενθαρρύ-

νουν τα επαγγελ΅ατικά, βιο΅ηχανικά και αγροτικά σχολεία να περιλα΅βάνουν τέτοια

θέ΅ατα στα προγρά΅΅ατα τους. Οι ΅εγάλες επιχειρήσεις επίσης θα ΅πορούσαν να συ-

΅περιλάβουν την βιώσι΅η ανάπτυξη στα εκπαιδευτικά τους προγρά΅΅ατα, καθώς και στα

προγρά΅΅ατα κατάρτισης. Τα ΅εταπτυχιακά προγρά΅΅ατα θα πρέπει να περιλα΅βάνουν

ειδική σειρά ΅αθη΅άτων που θα στοχεύουν στην επιπλέον κατάρτιση αυτών που λα΅βά-

νουν αποφάσεις.

(ιγ) Οι κυβερνήσεις και οι εκπαιδευτικές Αρχές πρέπει να παρέχουν ευκαιρίες στις

γυναίκες να συ΅΅ετέχουν σε ΅η παραδοσιακά πεδία και να φροντίζουν ώστε απαλείφο-

νται τα φυλετικά στερεότυπα στα αναλυτικά προγρά΅΅ατα. Αυτό θα ΅πορούσε να επιτευ-

χθεί ΅ε την αύξηση των ευκαιριών εγγραφής των γυναικών σε ανώτερα προγρά΅΅ατα

ως φοιτητριών και ως εκπαιδευτικών, αναθεωρώντας τις πολιτικές για την είσοδο στα

πανεπιστή΅ια και το εκπαιδευτικό προσωπικό και παρέχοντας κίνητρα για τη δη΅ιουργία

υποδο΅ής για την προστασία των παιδιών ΅ε τον καταλληλότερο τρόπο. Πρέπει να

δοθεί προτεραιότηταστην εκπαίδευση των νέων γυναικών, καθώς και στα προγρά΅΅α-

τα που καταπολε΅ούν τον αναλφαβητισ΅ό των γυναικών.

(ιδ)Οι κυβερνήσεις πρέπει να επικυρώνουν τα δικαιώ΅ατα των γηγενών πληθυσ΅ών,

(νο΅οθετώντας αν αυτό είναι απαραίτητο), να χρησι΅οποιούν την ε΅πειρία τους και την

αντίληψη τους για την αειφορική ανάπτυξη, ώστε να παίξουν το ρόλο τους στην εκπαί-

δευση και την επαγγελ΅ατική κατάρτιση.

(ιε) Τα Ηνω΅ένα Έθνη ΅πορούν να διατηρήσουν ένα ρόλο για την παρακολούθηση και

αξιολόγηση των αποφάσεων της ∆ιάσκεψης των Ηνω΅ένων Εθνών για το Περιβάλλον

και την Ανάπτυξη όσον αφορά την εκπαίδευση και ενη΅έρωση, ΅έσω των σχετικών υπη-

ρεσιών των Ηνω΅ένων Εθνών. Από κοινού ΅ε τις Κυβερνήσεις και τους Μη Κυβερνητι-

κούς Οργανισ΅ούς, αναλόγως, θα πρέπει να παρουσιάζουν και να διαδίδουν τις αποφά-

σεις ΅ε ποικίλους τρόπους και θα πρέπει να εξασφαλίζουν τη διαρκή εφαρ΅ογή και

αναθεώρηση των εκπαιδευτικών συνεπειών των αποφάσεων της ∆ιάσκεψης που αφο-

ρούν στην Εκπαίδευση, ιδιαίτερα ΅έσα από σχετικές διοργανώσεις και διασκέψεις.

ΜΕΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΧΡΗΜΑΤΟ∆ΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ

36.6 Η γρα΅΅ατεία της ∆ιάσκεψης έχει υπολογίσει το ΅έσο ετήσιο κόστος (1993-

2000) για την εφαρ΅ογή των δραστηριοτήτων του προγρά΅΅ατος περίπου σε 8 ΅ε 9

δισεκατο΅΅ύρια δολάρια, συ΅περιλα΅βανο΅ένων και 3,5 ΅ε 4,5 δις δολάρια από τη

διεθνή κοινότητα ΅ε τη ΅ορφή χορηγιών ή επιδοτήσεων. Τα ποσά αυτά είναι ενδεικτικά,

εκτι΅ήσεις εκφράζουν ΅όνο της τάξης ΅εγέθους και δεν έχουν θεωρηθεί από τις κυβερ-

νήσεις. Το πραγ΅ατικό κόστος και οι όροι χρη΅ατοδότησης, περιλα΅βανο΅ένων και

αυτών που δεν στηρίζονται σε επιδοτήσεις, θα εξαρτώνται, ΅εταξύ άλλων, από τις ειδικές

στρατηγικές και προγρά΅΅ατα που έχουν αποφασίσει οι κυβερνήσεις να εφαρ΅όσουν.

36.7 Ανάλογα ΅ε τις ειδικές συνθήκες της κάθε xώρας, ΅πορεί να στήριξη για την

εκπαίδευση, την κατάρτιση και την ενη΅έρωση του κοινού σε σχέση ΅ε το περιβάλλον και την

ανάπτυξη, ΅έσω των παρακάτω ΅έτρων:

(α) Να δοθεί προτεραιότητα σ' αυτά τα κονδύλια των προϋπολογισ΅ών και να προστα-

τευτούν από ενδεχό΅ενες περικοπές,

(β) Να ΅εταφερθούν κονδύλια εντός των υπαρχόντων εκπαιδευτικών προϋπολογισ΅ών

προς την πρωτοβάθ΅ια εκπαίδευση, που να εστιάζουν σε προγρά΅΅ατα για το περιβάλ-

λονκαι την ανάπτυξη,

(γ) Να δη΅ιουργηθούν οι συνθήκες ώστε το ΅εγαλύτερο ΅έρος των εξόδων να αναλα΅-

βάνεται από την τοπική κοινωνία, ΅ε τις πλούσιες κοινωνικές ο΅άδες να ενισχύουν τις

ασθενέστερες,

(δ) Να εξευρεθούν επιπλέον έσοδα από ιδιώτες χορηγούς, κατευθυνό΅ενα κυρίως

προς στις φτωχές χώρες και προς εκείνες όπου το ποσοστό των εγγρά΅΅ατων είναι

κάτω του 40%,

(ε) Να ενθαρρυνθεί ο δανεισ΅ός για εκπαιδευτικές ανταλλαγές,

(στ) Να αρθούν οι περιορισ΅οί για την ιδιωτική εκπαίδευση και να αυξηθεί η ροή των

πόρων από και προς τους ΅η κυβερνητικούς οργανισ΅ούς, συ΅περιλα΅βανο΅ένων και

των αντιπολιτευο΅ένων ο΅άδων,

(ζ) Να γίνει αποτελεσ΅ατική χρήση των διευκολύνσεων που ήδη υπάρχουν, όπως για

παράδειγ΅α οι εναλλασσό΅ενες βάρδιες στα σχολεία, η ΅εγαλύτερη ανάπτυξη των ανοι-

(η) Να διευκολυνθεί η χρήση των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας ΅ε χα΅ηλό ή ΅ηδενικό

κόστος για τους στόχους της εκπαίδευσης,

(θ) Να ενθαρρυνθεί η αδελφοποίηση ΅εταξύ πανεπιστη΅ίων από αναπτυγ΅ένες και ανα-

πτυσσό΅ενες χώρες.

Β. ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ

Βασικές αρχές για την ανάληψη δράσεων

36.8 Υπάρχει ακό΅η ΅εγάλη έλλειψη συνειδητοποίησης για τη στενή σχέση ανά΅εσα

σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες και το περιβάλλον, εξαιτίας της ελλιπούς ή

ανακριβούς πληροφόρησης. Ειδικά στις αναπτυσσό΅ενες χώρες υπάρχει έλλειψη σχε-

τικής τεχνολογίας και ειδικών επιστη΅ονικών γνώσεων. Είναι ανάγκη να αυξηθεί η ευαι-

σθητοποίηση του κοινού για τα προβλή΅ατα περιβάλλοντος και της ανάπτυξης και η

ανά΅ιξη του στην επίλυση τους. Είναι επίσης ανάγκη να εφοδιαστεί το κοινό ΅ε ένα

αίσθη΅α προσωπικής περιβαλλοντικής ευθύνης και ΅ε ΅εγαλύτερο ενδιαφέρον και δέ-

σ΅ευση σε σχέση ΅ε την αειφορική ανάπτυξη.

Στόχος

36.9 Στόχος είναι να ενισχυθεί η ευρεία ενη΅έρωση του κοινού ως απαραίτητο τ΅ή΅α

της προσπάθειας της παγκόσ΅ιας εκπαίδευσης για να ενισχυθούν οι στάσεις, οι αξίες

και οι δράσεις οι οποίες είναι συ΅βατές ΅ε την αειφορική ανάπτυξη. Είναι ση΅αντικό να

δοθεί έ΅φαση στην αρχή της ΅εταβίβασης της εξουσίας, της ευθύνης και των πόρων σε

πιο κατάλληλους φορείς, προτι΅ώντας οι δράσεις για την ενη΅έρωση του κοινού να

΅εταβιβάζονται στην τοπική ευθύνη και έλεγχο.

∆ράσεις

36.10 Αναγνωρίζοντας ότι οι χώρες, οι περιφερειακοί και διεθνείς οργανισ΅οί θα ανα-

πτύξουν τις δικές τους προτεραιότητες και χρονοδιαγρά΅΅ατα για εφαρ΅ογή, σε συ΅-

φωνία ΅ε τις ανάγκες, τις πολιτικές και τα προγρά΅΅ατα τους, προτείνονται οι παρακά-

τω δράσεις:

(α) Οι χώρες πρέπει να ενισχύσουν τους υπάρχοντες συ΅βουλευτικούς φορείς για το

περιβάλλον και την ανάπτυξη και να δη΅ιουργήσουν νέους, όπως επίσης να συντονίζουν

δράσεις ΅ε τον Οργανισ΅ό Ηνω΅ένων Εθνών, ΅εταξύ άλλων, ΅ε κυβερνητικούς οργανι-

σ΅ούς και ΅ε ΅έσα πληροφόρησης. Πρέπει να ενθαρρύνουν τη συ΅΅ετοχή του κοινού σε

συζητήσεις σχετικές ΅ε τις περιβαλλοντικές πολιτικές και εκτι΅ήσεις. Οι κυβερνήσεις

επίσης πρέπει να διευκολύνουν και να στηρίζουν εθνικά και τοπικά δίκτυα πληροφόρη-

σης δια ΅έσου των ήδη υπαρχόντων δικτύων.

(β) Το σύστη΅α των Ηνω΅ένων Εθνών πρέπει να βελτιώσει τον τρόπο παρακολούθησης

των δράσεων που αναπτύσσει για την εκπαίδευση και την ενη΅έρωση του κοινού, ώστε

να αυξηθεί η συ΅΅ετοχή και ο συντονισ΅ός όλων των τ΅η΅άτων του Οργανισ΅ού, ιδιαίτε-

ρα των φορέων πληροφόρησης και των εθνικών και περιφερειακών λειτουργιών. Πρέ-

πει επίσης να γίνονται συστη΅ατικές ΅ελέτες των αποτελεσ΅άτων των προγρα΅΅άτων

ενη΅έρωσης, αναγνωρίζοντας τις ανάγκες και την συνεισφορά ειδικών κοινωνικών

ο΅άδων.

(γ) Οι χώρες και οι περιφερειακοί οργανισ΅οί να ενθαρρύνονται καταλλήλως, για τη

δη΅ιουργία υπηρεσιών πληροφόρησης ώστε να αυξάνεται η ενη΅έρωση όλων των ο΅ά-

δων, του ιδιωτικού το΅έα και αυτών που λα΅βάνουν τις αποφάσεις.

(δ) Οι χώρες οφείλουν να ενθαρρύνουν εκπαιδευτικά ιδρύ΅ατα όλων των βαθ΅ίδων,

ιδιαίτερα της τριτοβάθ΅ιας εκπαίδευσης, ώστε να ιδρύουν εκπαιδευτικούς φορείς που

να συ΅βάλλουν όσο γίνεται περισσότερο στην πληροφόρηση και ενη΅έρωση. Τα εκπαι-

δευτικά υλικά όλων των ειδών και για όλους τους ειδικούς πληθυσ΅ούς να στηρίζονται

όσο το δυνατόν περισσότερο στην βέλτιστη διαθέσι΅η επιστη΅ονική πληροφορία, ΅ε

βάση τις φυσικές, κοινωνικές επιστή΅ες και τις επιστή΅ες της συ΅περιφοράς και να

λα΅βάνεται επίσης υπόψη η αισθητική και ηθική διάσταση των θε΅άτων.

(ε) Οι χώρες, αλλά και το σύστη΅α των Ηνω΅ένων Εθνών να ενισχύσουν τη συνεργασία

΅ε ΜΜΕ, θεατρικές ο΅άδες και βιο΅ηχανίες θεά΅ατος και διαφή΅ισης, τόσο ΅έσα από

την πρόκληση συζητήσεων στις οποίες θα ΅εταφέρεται η ε΅πειρία των φορέων αυτών

γύρω από τη δια΅όρφωση της συ΅περιφοράς του κοινού και των προτύπων κατανάλω-

σης, όσο και ΅έσα από ευρεία χρήση των ΅εθόδων που αυτοί χρησι΅οποιούν. Τέτοιες

συνεργασίες ΅πορούν επίσης να ενισχύσουν την ενεργή συ΅΅ετοχή του κοινού στο

διάλογο για το περιβάλλον. Η UNICEF πρέπει επίσης να θέσει στη διάθεση των ΜΜΕ

εκπαιδευτικό υλικό που απευθύνεται σε παιδιά, εξασφαλίζοντας τη στενή συνεργασία

ανά΅εσα στην εξωσχολική ενη΅έρωση και το σχολικό πρόγρα΅΅α για την πρωτοβάθ΅ια

εκπαίδευση. Η UNESCO, το UNEP και τα Πανεπιστή΅ια πρέπει να ε΅πλουτίσουν τα προ-

γρά΅΅ατα σπουδών των δη΅οσιογραφικών σχολών ΅ε θέ΅ατα σχετικά ΅ε το περιβάλλον

και την ανάπτυξη.

(στ) Οι χώρες σε συνεργασία ΅ε την επιστη΅ονική κοινότητα να βρουν τρόπους για την

χρήση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας και την αποτελεσ΅ατική πρόσβαση του κοι-

νού σ' αυτές. Οι εθνικές και τοπικές εκπαιδευτικές Αρχές και οι σχετικές Υπηρεσίες

των Ηνω΅ένων Εθνών πρέπει να επεκτείνουν κατάλληλα τη χρήση των οπτικοακουστι-

κών ΅εθόδων, ειδικά στις αγροτικές περιοχές, ΅ε κινητές ΅ονάδες, ΅ε την παραγωγή

ραδιοτηλεοπτικών προγρα΅΅άτων για αναπτυσσό΅ενες χώρες, τη συ΅΅ετοχή του κοι-

νού, ΅ε τη χρησι΅οποίηση ΅εθόδων αλληλεπίδρασης των πολυ΅έσων και το συνδυασ΅ό

σύγχρονων ΅εθόδων ΅ε παραδοσιακά ΅έσα.

(ζ) Οι χώρες πρέπει να ενισχύσουν, ΅ε τον κατάλληλο τρόπο, δραστηριότητες αναψυχής

και τουρισ΅ού συ΅βατές ΅ε το περιβάλλον, στηριζό΅ενες στη ∆ιακήρυξη για τον Τουρι-

σ΅ό (Hague 1989) και τα τρέχοντα προγρά΅΅ατα του Παγκόσ΅ιου Οργανισ΅ού Τουρι-

σ΅ού και του UNEP και αξιοποιώντας κατάλληλα τα ΅ουσεία, τα ΅νη΅εία της πολιτιστικής

κληρονο΅ιάς, τους ζωολογικούς και βοτανικούς κήπους, τους εθνικούς δρυ΅ούς και

άλλες προστατευό΅ενες περιοχές.

(η) Οι χώρες πρέπει να ενθαρρύνουν την ανά΅ειξη των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων

στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλη΅άτων και των προβλη΅άτων της ανάπτυξης

΅έσα από κοινές ενη΅ερωτικές πρωτοβουλίες και ΅έσα από αναβαθ΅ισ΅ένη αλληλεπί-

δραση ΅ε άλλους θεσ΅ούς της κοινωνίας.

(θ) Οι χώρες και το σύστη΅α των Ηνω΅ένων Εθνών πρέπει να ενισχύσουν τη συνεργασία

τους ΅ε τους γηγενείς πληθυσ΅ούς ώστε να συ΅΅ετέχουν ΅ε κατάλληλους τρόπους στη

διαχείριση, το σχεδιασ΅ό και την ανάπτυξη του τοπικού τους περιβάλλοντος και πρέπει

να ενθαρρύνουν τη διάχυση της παραδοσιακής και κοινωνικής γνώσης, ΅έσα από τα

τοπικά έθι΅α, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές, συνδυάζοντας αυτές τις προσπά-

θειες ΅ε τη χρήση των ηλεκτρονικών ΜΜΕ, όποτε χρειάζεται.

(ι) Η UNICEF, η UNESCO και το UNPD και οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις πρέπει να

αναπτύξουν προγρά΅΅ατα για το περιβάλλον και την ανάπτυξη στα οποία θα ε΅πλέκο-

νται οι νέοι και τα παιδιά, καθώς και να στηρίζουν τις αποφάσεις της Παγκόσ΅ιας

∆ιάσκεψης για τα Παιδιά.

(iα) Οι χώρες, τα Ηνω΅ένα Έθνη και οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις πρέπει να ενθαρ-

ρύνουν την κινητοποίηση ανδρών και γυναικών σε εκστρατείες ενη΅έρωσης όπου θα

τονίζεται ο ρόλος της οικογένειας στις περιβαλλοντικές δραστηριότητες, η συ΅βολή

των γυναικών στη ΅εταβίβαση της γνώσης και των κοινωνικών αξιών και στην ανάπτυξη

των ανθρώπινων πόρων.

(ιβ) Πρέπει να αυξάνεται η ενη΅έρωση του κοινού σε σχέση ΅ε τις επιπτώσεις της βίας

στην κοινωνία.

ΜΕΣΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ

36.11 Η Γρα΅΅ατεία της ∆ιάσκεψης έχει προϋπολογίσει το ΅έσο ετήσιο κόστος (1993-

2000) της υλοποίησης αυτού του προγρά΅΅ατος σε περίπου 1,2 δις δολάρια, συ΅περι-

λα΅βανο΅ένων 110 περίπου εκατο΅΅υρίων δολαρίων της διεθνούς κοινότητας ΅ε όρους

χορηγιών και επιδοτήσεων. Τα ποσά αυτά είναι ενδεικτικά εκφράζουν εκτι΅ήσεις ΅όνο

της τάξης ΅εγέθους και δεν έχουν θεωρηθεί από τις κυβερνήσεις. Το πραγ΅ατικό κό-

στος και οι χρη΅ατοδοτικοί όροι, συ΅περιλα΅βανο΅ένων και αυτών που δεν στηρίζονται

σε επιδοτήσεις, θα εξαρτώνται, ΅εταξύ άλλων, από τις ειδικές στρατηγικές και τα προ-

γρά΅΅ατα που θα αποφασίσουν οι κυβερνήσεις να εφαρ΅όσουν.

Γ. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ

Βάση για δράση

36.12 Η κατάρτιση είναι ένα από τα πιο ση΅αντικά ΅έσα για την ανάπτυξη των ανθρώ-

πινων πόρων για να ΅ετακινηθού΅ε προς ένα πιο βιώσι΅ο κόσ΅ο. Η κατάρτιση πρέπει να

εστιάζεται στην εξειδίκευση ΅ε την οποία θα συ΅πληρώνονται τα γνωστικά κενά και θα

εφοδιάζονται τα άτο΅α ΅ε ικανότητες που θα τα βοηθούν να βρίσκουν εργασία και να

ε΅πλέκονται σε εργασίες ΅ε θέ΅α το περιβάλλον και την ανάπτυξη. Ταυτόχρονα, τα

προγρά΅΅ατα κατάρτισης πρέπει να ενθαρρύνουν την ΅εγαλύτερη ενη΅έρωση για τα

περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά ζητή΅ατα ως ΅ια α΅φίδρο΅η διαδικασία ΅άθησης.

Στόχοι

36.13 Προτείνονται οι παρακάτω στόχοι:

(α) Να ενισχυθούν τα προγρά΅΅ατα επαγγελ΅ατικής κατάρτισης που ανταποκρίνονται

στις ανάγκες του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης τα οποία θα επιτρέπουν την πρό-

οβαση σ' αυτά όλων των ατό΅ων ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση, την ηλικία, το

φύλο, τη φυλή ή τη θρησκεία.

(β) Να ενθαρρυνθεί η δη΅ιουργία ενός ευέλικτου και ευπροσάρ΅οστου εργατικού δυνα-

΅ικού ποικίλων ηλικιών εξοπλισ΅ένου ώστε να ανταποκριθεί στα αυξανό΅ενα προβλή-

΅ατα τα σχετικά ΅ε το περιβάλλον και την ανάπτυξη και τις αλλαγές που απαιτούνται για

την ΅ετάβαση σε ΅ια βιώσι΅η κοινωνία.

(γ) Να ενισχυθούν οι εθνικές δυνατότητες, ειδικά στην επιστη΅ονική εκπαίδευση και

κατάρτιση, που θα καταστήσουν ικανές τις κυβερνήσεις, τους εργοδότες και τους ερ-

γαζό΅ενους να ανταποκριθούν στους περιβαλλοντικούς και αναπτυξιακούς τους στό-

χους και να διευκολύνουν τη ΅εταφορά και αφο΅οίωση των νέων τεχνολογιών και νέας

τεχνογνωσίας που είναι και περιβαλλοντικά ορθές και κοινωνικά αποδεκτές.

(δ) Να εξασφαλιστεί ότι οι περιβαλλοντικές και οικολογικές απόψεις των ανθρώπων θα

είναι ενσω΅ατω΅ένες σε όλα τα διαχειριστικά επίπεδα και όλες τις λειτουργικές διαχει-

ριστικές περιοχές, όπωςτο ΅άρκετινγκ, η παραγωγή και οι χρη΅ατοδοτήσεις.

∆ράσεις

36.14 Οι χώρες, ΅ε την υποστήριξη των Ηνω΅ένων Εθνών πρέπει να αναγνωρίσουν τις

ανάγκες του εργατικού δυνα΅ικού για κατάρτιση και να αξιολογήσουν ΅έτρα που θα

χρειαστούν για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών. Μια επισκόπηση της προόδου που

θα υπάρχει σ'αυτόν τον το΅έα ΅πορεί να γίνει από τα Ηνω΅ένα Έθνη το 1995.

36.15 Οι εθνικές επαγγελ΅ατικές ενώσεις να ενθαρρύνονται να αναπτύξουν και να

αναθεωρήσουν τους κώδικες ηθικής και να ενδυνα΅ώσουν τη σχέση και τη δέσ΅ευση

τους ως προς το περιβάλλον. Η κατάρτιση και η ανάπτυξη των προγρα΅΅άτων προσω-

πικής ανάπτυξης που στηρίζονται οικονο΅ικά από επαγγελ΅ατικούς φορείς πρέπει να

διασφαλίζουν την ενσω΅άτωση των δεξιοτήτων και της πληροφόρησης για την πραγ΅α-

τοποίηση της βιώσι΅ης ανάπτυξης σε όλα τα επίπεδα της πολιτικής και της λήψης αποφάσεων.

Οι χώρες και τα εκπαιδευτικά ιδρύ΅ατα πρέπει να ενσω΅ατώσουν στα υπάρχο-

ντα προγρά΅΅ατα επαγγελ΅ατικής κατάρτισης περιβαλλοντικά καιαναπτυξιακά θέ΅ατα

και να προωθήσουν την ανταλλαγή των ΅εθοδολογιών τους και των αξιολογήσεων τους.

36.17 Οι χώρες πρέπει να ενθαρρύνουν όλους τους κοινωνικούς το΅είς, όπως βιο΅η-

χανία, πανεπιστή΅ια, κυβερνητικά στελέχη, εργοδότες, ΅η κυβερνητικές οργανώσεις

και κοινωνικές οργανώσεις να εισάγουν τη διάσταση της περιβαλλοντικής διαχείρισης

σε όλες τις σχετικές ενέργειες κατάρτισης ΅ε έ΅φαση στην ικανοποίηση των ά΅εσων

επαγγελ΅ατικών απαιτήσεων ΅έσω βραχυπρόθεσ΅ων θεωρητικών και πρακτικών προ-

γρα΅΅άτων επαγγελ΅ατικής κατάρτισης και κατάρτισης για τη διαχείριση. Η κατάρτιση

ως προς τις δυνατότητες της περιβαλλοντικής διαχείρισης πρέπει να ενισχυθεί και

πρέπει να αναπτυχθούν εξειδικευ΅ένα προγρά΅΅ατα «κατάρτισης των εκπαιδευτών»

για την ενίσχυση της κατάρτισης σε κρατικό και επιχειρη΅ατικό επίπεδο. Χρειάζεται να

αναπτυχθούν νέες προσεγγίσεις στις ΅εθόδους κατάρτισης για τις αποδεκτές πρακτι-

κές διαχείρισης, ώστε να παράγονται θέσεις εργασίας και να γίνεται καλύτερη χρήση

των τοπικών πόρων.

36.18 Οι χώρες πρέπει να ενισχύσουν την οργάνωση προγρα΅΅άτων πρακτικής κατάρ-

τισης των αποφοίτων επαγγελ΅ατικών και γενικών λυκείων καθώς και των πανεπιστη-

΅ίων σε όλες τις χώρες, ώστε να τους καταστήσει ικανούς να ικανοποιήσουν τις απαι-

τήσεις της αγοράς εργασίας, αλλά και να εξασφαλίσουν βιώσι΅ους πόρους ζωής. Τα

προγρά΅΅ατα κατάρτισης και επανακατάρτισης πρέπει να θε΅ελιώνονται έτσι ώστε να

ικανοποιούν τις δο΅ικές προσαρ΅ογές που θα έχουν επίπτωση στην απασχόληση και

στην απόκτηση των δεξιοτήτων.

36.19 Οι κυβερνήσεις ενθαρρύνονται να συσκέπτονται ΅ε τους ανθρώπους που βρί-

σκονται σε κατάσταση απο΅όνωσης, γεωγραφικής, πολιτιστικής ή θρησκευτικής, ώστε

να διαπιστώνουν οι ίδιοι τις ανάγκες τους για κατάρτιση κι έτσι να γίνουν ικανοί να

συ΅βάλουν περισσότερο στην ανάπτυξη βιώσι΅ων πρακτικών εργασίας και τρόπων ζωής.

36.20 Οι κυβερνήσεις, η βιο΅ηχανία, τα εργατικά συνδικάτα και οι καταναλωτές πρέπει

να προωθήσουν την κατανόηση της αλληλεξάρτησης ανά΅εσα στο καλό περιβάλλον και

στις καλές επιχειρη΅ατικές πρακτικές.

36.21 Οι χώρες πρέπει να δη΅ιουργήσουν ΅ία τοπική Υπηρεσία, που θα αποτελείται

από τεχνικούς περιβάλλοντος οι οποίοι θα προέρχονται και θαέχουν εκπαιδευτεί στην

εν λόγω περιοχή, ή οποία θα είναι σε θέση να παρέχει στα άτο΅α και τις κοινότητες του

τόπου, ιδιαίτερα σε στερη΅ένες αστικές και αγροτικές περιοχές, τις υπηρεσίες που

απαιτούνται, αρχίζοντας από την πρωταρχική περιβαλλοντική φροντίδα.

36.22 Οι χώρες πρέπει να βελτιώνουν την ικανότητα να αποκτούν πρόσβαση, να ανα-

λύουν και να χρησι΅οποιούν ικανοποιητικά, πληροφορίες και γνώσεις για το περιβάλλον

και την ανάπτυξη. Υπάρχοντα ή νέα ειδικά προγρά΅΅ατα κατάρτισης ΅πορούν να ενισχυ-

θούν ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες για πληροφόρηση ειδικών ο΅άδων. Πρέπει να

αποτι΅άται η επίδραση αυτών των προγρα΅΅άτων στην παραγωγικότητα, την υγεία, την

ασφάλεια και την απασχόληση. Πρέπει να δη΅ιουργηθούν εθνικά και περιφερειακά συ-

στή΅ατα πληροφόρησης για την αγορά εργασίας που σχετίζεται ΅ε το περιβάλλον, ώστε

να ΅πορούν να παρέχουν σε συνεχή βάση δεδο΅ένα για τα περιβαλλοντικά επαγγέλ΅ατα

και τις δυνατότητες κατάρτισης. Οι πληροφοριακοί οδηγοί για το περιβάλλον και την

ανάπτυξη πρέπει να ετοι΅άζονται και να ενη΅ερώνονται ΅ε πληροφορίες για τα προ-

γρά΅΅ατα κατάρτισης, προγρά΅΅ατα σπουδών, ΅εθοδολογίες και αποτελέσ΅ατα αξιο-

λόγησης σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.

36.23 Οι οργανώσεις βοήθειας πρέπει να ενισχύσουν το συστατικό της κατάρτισης σε

όλα τα προγρά΅΅ατα ανάπτυξης, δίνοντας έ΅φαση σε ΅ια πολυεπιστη΅ονική προσέγγι-

ση, ενθαρρύνοντας την ενη΅έρωση και την παροχή των απαραίτητων, ικανοτήτων για τη

΅ετάβαση σε ΅ια βιώσι΅η ανάπτυξη. Οι κατευθύνσεις της περιβαλλοντικής διαχείρισης

του UNDP για λειτουργικές δραστηριότητες των Ηνω΅ένων Εθνών ΅πορούν να συ΅βά-

λουν στο σκοπό αυτό.

36.24 Τα υπάρχοντα δίκτυα των εργοδοτών και των εργαζο΅ένων, οι βιο΅ηχανικές

ενώσεις και οι ΅η κυβερνητικές οργανώσεις, πρέπει να διευκολύνουν την ανταλλαγή

της εξειδικευ΅ένης γνώσης σε ότι αφορά τα προγρά΅΅ατα ενη΅έρωσης και κατάρτισης.

36.25 Οι κυβερνήσεις, σε συνεργασία ΅ε τους σχετικούς διεθνείς οργανισ΅ούς, πρέ-

πει να αναπτύξουν και να εφαρ΅όσουν στρατηγικές που να ασχοληθούν ΅ε τις εθνικές,

περιφερειακές και τοπικές απειλές και κινδύνους, δίνοντας έ΅φαση στην πρακτική κα-

τάρτιση και ενη΅έρωση σε το΅είς που υπάρχει ά΅εση ανάγκη, ώστε να αυξηθεί η ετοι΅ό-

τητα του κοινού.

36.26 Ο Οργανισ΅ός Ηνω΅ένων Εθνών πρέπει να επεκτείνει καταλλήλως τα προγρά΅-

΅ατα του για την κατάρτιση, ιδιαίτερα για την περιβαλλοντική κατάρτιση και να στηρίξει

τις δράσεις των εργοδοτών και των εργατικών συνδικάτων.

ΜΕΣΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ∆ΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ

36.27 Η Γρα΅΅ατεία της ∆ιάσκεψης έχει υπολογίσει το ΅έσο ετήσιο συνολικό κόστος

(1993-2000) της υλοποίησης των δράσεων του προγρά΅΅ατος στο ύψος των 5 περίπου

δισεκατο΅΅υρίων, συ΅περιλα΅βανο΅ένων των δύο περίπου δις από τη διεθνή κοινότητα

΅ε όρους χορηγιών και επιδοτήσεων. Αυτά τα ποσά είναι ενδεικτικά, εκφράζουν ΅όνο

την τάξη ΅εγέθους και δεν έχουν θεωρηθεί από τις κυβερνήσεις. Το πραγ΅ατικό κόστος

και οι όροι χρη΅ατοδότησης, συ΅περιλα΅βανο΅ένων και αυτών που δεν στηρίζονται σε

επιχορηγήσεις, πρέπει να βασίζονται, ΅εταξύ άλλων, στις ειδικές στρατηγικές και τα

προγρά΅΅ατα που θα αποφασίσουν οι κυβερνήσεις να εφαρ΅όσουν.

1. Intergovernmental Conference on Environmental Education: Final Report (Paris UNESCO, 1978),

chap. III.

2. Final Report of the World Conference on Education for All: Meeting Basic Needs, Jomtien, Thailand, 5-6

March 1990 (New York, Inter - Agency Commission (UNPD, UNESCO, UNISEF, World Bank) for the

World Conference on Education for All, 1990).

Έκδοση:

της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. & της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

΅ε την χορηγία για την Προστασία του Περιβάλλοντος

του Υ.ΠΕ.ΧΩ.∆Ε. και της Πολιτιστικής Κληρονο΅ιάς