Ημερήσιο πρόγραμμα: Μια Σταγονοπαρέα στη Λίμνη μας

Για μαθητές νηπιακής και πρώτης σχολικής ηλικίας


Επιλογή θέματος

Η συμπεριφορά του ανθρώπου κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του, χαρακτηρίζεται από μια ισχυρή παρόρμηση γνωριμίας και κατανόησης του κόσμου. Η περιβαλλοντική αγωγή προσεγγίζοντας τη νηπιακή ηλικία προσφέρει προκλήσεις, δίνει απαντήσεις και πραγματοποιεί προσεγγίσεις που θέτουν τις βάσεις για την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των νεαρών ατόμων.

Η παραπάνω παραδοχή αποτελεί το βασικό κριτήριο για το σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός προγράμματος Π.Ε. για παιδιά νηπιακής ηλικίας.

Η επιλογή του θέματος (προσέγγιση της λίμνης) προέκυψε από την άμεση σχέση του ανθρώπου της περιοχής με το λιμναίο περιβάλλον που αναπόφευκτα επισημαίνει την ανάγκη για γνώση, ευαισθητοποίηση και προστασία. Για τα παιδιά της περιοχής, η λίμνη αποτελεί το άμεσα προσβάσιμο φυσικό περιβάλλον, επέκταση της σχολικής αυλής και της γειτονιάς τους. Συνεπώς η εκδήλωση του ενδιαφέροντός τους θεωρήθηκε δεδομένη.

Διάρκεια προγράμματος

Το πρόγραμμα διαρκεί τρεισήμισι έως τέσσερις ώρες, από τις 9:00 έως τις 13:00 και υλοποιείται κυρίως τους μήνες Μάιο και Οκτώβριο.

Βασικές έννοιες του προγράμματος

Περιβάλλον, θάλασσα, λίμνη, ποτάμι, πηγή, υδρατμοί, εξάτμιση, βροχή, απορρόφηση, ονόματα φυτών και ζώων του υγρότοπου, τροφικές σχέσεις

Ροή προγράμματος

Α΄ Φάση (9:00 – 11:00 στους χώρους του ΚΠΕ)

α) Υποδοχή των μαθητών στην αίθουσα υποδοχής του ΚΠΕ. Ξενάγηση στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους του ΚΠΕ. Παρατήρηση των φυσικών & ανθρωπογενών στοιχείων που υπάρχουν εξωτερικά του ΚΠΕ και προσέγγιση της έννοιας «περιβάλλον». Έμφαση στην παρατήρηση της λίμνης και προβληματισμός για την «προέλευση» του νερού που την τροφοδοτεί. Διατύπωση σχετικών ερωτημάτων που προετοιμάζουν τα παιδιά για την αφήγηση της ιστορίας: «Μια Σταγονοπαρέα στη Λίμνη μας».

β) Η αφήγηση πραγματοποιείται στην αίθουσα υποδοχής, μπροστά σε ένα σκηνικό μεγάλων διαστάσεων που απεικονίζει φαινόμενα του υδρολογικού κύκλου. Η ιστορία αναφέρεται στο περιπετειώδες ταξίδι μιας σταγονοπαρέας που ξεκίνησε από κάποια μακρινή θάλασσα και συμμετέχοντας στον κύκλο του νερού φτάνει στη λίμνη μας.

Σκοπός της αφήγησης της ιστορίας είναι: α) η συσχέτιση του κύκλου του νερού με την ύπαρξη και διατήρηση της λίμνης, β) η πρόκληση του ενδιαφέροντος των μαθητών και η διάθεση μετάβασης στη λίμνη (κάποιες σταγόνες βροχής, αναφερόμενες ως Σταγονοπαρέα, έπεσαν στη λίμνη).

Μετά την αφήγηση της ιστορίας και πριν την έξοδο των μαθητών στο πεδίο ακολουθεί διάλειμμα με πρόγευμα και χωρισμός των παιδιών σε ομάδες.

Β΄ Φάση – Δραστηριότητες πεδίου (11:00 – 13:00)

Οι δραστηριότητες πεδίου πραγματοποιούνται σε παραλίμνια περιοχή, πολύ κοντά στο ΚΠΕ.

Οι δραστηριότητες πεδίου κατευθύνονται: α) Από την περιέργεια των μαθητών να ανακαλύψουν τις σταγόνες (ήρωες της ιστορίας) που «ήρθαν» στη λίμνη. Σημειώνεται ότι σε διάφορα σημεία του πεδίου τοποθετούνται προηγουμένως έξι φιγούρες σταγόνων που αποτελούν τα μέλη της σταγονοπαρέας.

β) Από αφηγηματικά μέρη (συνέχεια της ιστορίας) συνοδευόμενα με ερωτήσεις – κλειδιά που απευθύνουν οι εκπαιδευτικοί στους μαθητές και σχετίζονται με τη δράση και τις ανακαλύψεις των «ηρώων της ιστορίας» στη λίμνη.

Η εύρεση κάθε σταγόνας κατευθύνει τα παιδιά σε κάποια δραστηριότητα παρατήρησης (της λεκάνης απορροής, του νερού της λίμνης, φυτών και ζώων της λίμνης), συλλογής διάφορων αντικειμένων ή σε συζήτηση και παιχνίδια επιτυγχάνοντας έτσι την προσέγγιση του λιμναίου περιβάλλοντος.

Η ιστορία «Μια Σταγονοπαρέα στη Λίμνη μας» και το ομώνυμο πρόγραμμα ολοκληρώνεται με τις αυθόρμητα εκφραζόμενες απόψεις και υποθέσεις των παιδιών σχετικά με την κατάληξη των έξι σταγόνων της ιστορίας.

Αξιολόγηση

Πριν την αναχώρηση των παιδιών και των συνοδών τους, δίνεται η ευκαιρία στα παιδιά να εκφράσουν τις εντυπώσεις τους συμπληρώνοντας μια χάρτινη κατασκευή της λίμνης, αναρτημένης σε φορητό πίνακα. Οι μαθητές συμπληρώνουν τη λίμνη που εικονίζεται με εικόνες ζώων, φυτών, ανθρωπογενών στοιχείων και άλλων αντικειμένων που έχουν συλλέξει. Η σύνθεση που δημιουργείται αποτελεί μια απεικόνιση των όσων προσεγγίστηκαν στο πρόγραμμα και χαρίζεται στους μαθητές.

Τέλος, οι συνοδοί εκπαιδευτικοί καλούνται να καταγράψουν τις εντυπώσεις των μαθητών τους, όπως εκφράζονται τις επόμενες μέρες σε συζητήσεις στο σχολείο, καθώς επίσης και τη δίκη τους άποψη για το πρόγραμμα και αποστέλλουν το κείμενο της καταγραφής – αξιολόγησης στους εκπαιδευτικούς του ΚΠΕ.