Ημερήσιο πρόγραμμα: Τα μυστικά του Δάσους

Για μαθητές νηπιακής και πρώτης σχολικής ηλικίας


Επιλογή θέματος

Το πρόγραμμα Π.Ε. του ΚΠΕ Καστοριάς, «Τα Μυστικά του Δάσους», απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας αποβλέποντας στη βιωματική προσέγγιση ενός δασικού οικοσυστήματος, στην ανάδειξη των δομικών στοιχείων του και στην πρόκληση θετικών συναισθημάτων.

Ενδεικτικό πλαίσιο των κριτηρίων για την επιλογή του θέματος και το σχεδιασμό του προγράμματος αποτελούν οι διαπιστώσεις:

– Η προσφορά εμπειρίας συνιστά «το μέσο» για την πρόκληση του ενδιαφέροντος, την απόκτηση γνώσης, τη συνειδητοποίηση.

– Η ευαισθητοποίηση του ανθρώπου για το περιβάλλον σε νεαρή ηλικία οδηγεί στη διαμόρφωση συμπεριφορών που καθίστανται σταθερότερες καθώς ενηλικιώνεται και εφόσον ενισχύονται θετικά.

– Το δάσος, ένα οργανωμένο σύνολο ζωής, ένας κόσμος αέναα παραγωγικός, συγκαταλέγεται στους πλέον αξιοποιήσιμους διαχρονικά φυσικούς πόρους.

– Η προσέγγιση της υποδομής «βιοτικά – αβιοτικά στοιχεία – αλληλεξάρτηση», ίσως είναι η αναγκαία αρχή για τη μετέπειτα βαθύτερη κατανόηση των λειτουργιών και αξιών του δασικού περιβάλλοντος.

Διάρκεια προγράμματος

Το πρόγραμμα διαρκεί τρεισήμισι έως τέσσερις ώρες, από τις 9:00π.μ. έως τις 13:00 και υλοποιείται κυρίως τους μήνες Μάιο και Οκτώβριο.

Βασικές έννοιες του προγράμματος

Δάσος, ήλιος, αέρας, νερό – βροχή, έδαφος, ονόματα ζώων και φυτών, τροφική αλυσίδα, απειλές, ισορροπία

Ροή προγράμματος

Α΄ Φάση (9:00 – 11:00, στους χώρους του ΚΠΕ)

α) Υποδοχή των μαθητών, ενημέρωση για τη λειτουργία του ΚΠΕ και για το πρόγραμμα στο οποίο πρόκειται να συμμετέχουν, εξοικείωση με τους εκπαιδευτικούς – εμψυχωτές του προγράμματος.

β) Δραστηριότητες για την ανίχνευση των αντιλήψεων των παιδιών για το δάσος

Επιχειρείται η προετοιμασία των παιδιών για το θέμα που πραγματεύεται το πρόγραμμα. Η συζήτηση εστιάζεται αρχικά στο «μικρόκοσμο» των παιδιών, στην καθημερινότητά τους, αναδεικνύοντας τις καθημερινές βασικές απαιτήσεις για την επιβίωση τους. Η εξέλιξη της συζήτησης οδηγεί στη διαπίστωση της ύπαρξης κοινών αναγκών μεταξύ του ανθρώπινου είδους και των άλλων οργανισμών. Η συμμετοχή των παιδιών στη συνέχεια σε παιχνίδι με πρωταγωνιστές ζώα των ελληνικών δασών επιβεβαιώνει τις διαπιστώσεις της συζήτησης.

γ) Προβολή ταινίας σχετικής θεματολογίας.

Η προβολή και αφήγηση της ιστορίας «Ο σκίουρος και το μολύβι» λειτουργεί ως μέσο πρόκλησης της διάθεσης των παιδιών για τη μετάβαση στο δάσος. Η αφέλεια του πρωταγωνιστή σκίουρου που ψάχνει το μολύβι του σε διαφορετικές γωνιές του δάσους προκαλεί το γέλιο και τον ενθουσιασμό, δημιουργεί ένα χαλαρωτικό, ευχάριστο κλίμα και προκαλεί τη διάθεση μετάβασης στο δάσος για την εύρεση του χαμένου μολυβιού. Επίτευξη πολύ σημαντική για τη συνέχιση του προγράμματος.

Μετά την προβολή της ταινίας και πριν την έξοδο των μαθητών στο πεδίο, ακολουθεί διάλειμμα με πρόγευμα και χωρισμός των παιδιών σε ομάδες.

Β΄ Φάση – Δραστηριότητες πεδίου (11:00 – 13:00)

Οι δραστηριότητες πεδίου πραγματοποιούνται είτε στο δάσος του Προφήτη Ηλία (στην πόλη της Καστοριάς) είτε σε παραποτάμιο δάσος στην περιοχή Μεσοποταμίας σε προεπιλεγμένες διαδρομές.

Η επιθυμία των παιδιών για την εύρεση του μολυβιού του σκίουρου που επιτακτικά προβάλλει μετά τη λήξη της προβολής της ταινίας, οδηγεί τα παιδιά σε δραστηριότητες ανακάλυψης, προσέγγισης ζωικών και φυτικών οργανισμών του δάσους, ανάδειξης σχέσεων. Ενδιάμεσα πραγματοποιούνται παιχνίδια για την προσέγγιση της λειτουργίας της φωτοσύνθεσης και την ανάδειξη των τροφικών σχέσεων μεταξύ των οργανισμών.

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση ως προς τη διάθεση συμμετοχής των παιδιών στο πρόγραμμα, ως προς τις μεθοδολογικές τεχνικές, ως προς την καταλληλότητα των επιλεγμένων δραστηριοτήτων πραγματοποιείται από τους εκπαιδευτικούς – συνοδούς των παιδιών με ειδικά διαμορφωμένα ερωτηματολόγια όπου σημειώνονται οι απόψεις και οι παρατηρήσεις τους.

Η εκτίμηση της αντίληψης των παιδιών για το δάσος, των θετικών συναισθημάτων και του ενδιαφέροντος που έχουν προκληθεί πραγματοποιείται:

α) Με τη συμπλήρωση χειροτεχνικής κατασκευής, (δραστηριότητα ανασύνθεσης όσων προέκυψαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος).

β) Με τη συμμετοχή των παιδιών σε παιχνίδι. Τα παιδιά αναλαμβάνουν ρόλους των βιοτικών και αβιοτικών στοιχείων ενός δάσους και προσπαθούν με τη συμμετοχή τους στο παιχνίδι να αναδείξουν την αλληλεπίδραση που υφίστανται.