Σε πολλούς επιστήμονες θα φαινόταν αδύνατον να δημιουργηθεί ξανά οτιδήποτε που να μοιάζει με ζωή, δεδομένου ότι αυτή έχει πάρει μορφή χάρη σε μια σειρά τυχαία γεγονότα μικρού ή μεγάλου βεληνεκούς.
Για τον καθένα έρχεται μια στιγμή που συνειδητοποιεί πόσο εύκολα θα μπορούσε να μην είχε υπάρξει: οι γονείς του θα μπορούσαν να μην είχαν συναντηθεί ποτέ ή κάποιο άλλο οικογενειακό γεγονός θα μπορούσε να εμποδίσει τη σύλληψή του.
Κατά τον ίδιο τρόπο οι εξελικτικοί βιολόγοι έχουν αναρωτηθεί τι ποσοστό του έμβιου κόσμου βρίσκεται εδώ από καθαρή τύχη και δεν
θα είχε εξελιχθεί σε αυτό που ξέρουμε αν ο χρόνος γυρνούσε πίσω
και η εξελικτική ιστορία ξαναγραφόταν.
Μερικοί επιστήμονες έχουν σκαρφιστεί πολύ έξυπνους τρόπους για
να εξετάσουν την επαναληψιμότητα της εξέλιξης. Και διαπιστώνουν ότι αυτά που θεωρούσαν προϊόντα του τυχαίου της εξέλιξης δεν είναι καθόλoυ τυχαία.
Υπάρχουν πολλά δεδομένα που δείχνουν ότι η επαναληψιμότητα υφίσταται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ' ό,τι νομίζαμε, λέει ο δρ. Loren Rίeseberg, εξελικτικός βιολόγος του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα, και την άποψή του συμμερίζεται ένας άλλος εξελικτικός βιολόγος, ο δρ. Rίchard Lenski του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν.
Το
ερώτημα της τυχαιότητας της εξέλιξης αποκρυσταλλώθηκε από τον Stephen
Jay Gould, τον προσφάτως θανόντα παλαιολοντολόγο του Χάρβαρντ, στο βιβλίο
του Wonderful Life. Τι θα συνέβαινε, ρώτησε ο αμερικανός επιστήμονας,
αν γυρίζαμε πίσω την κασέτα της ζωής και την ξαναπαίζαμε; Για πολλούς
ερευνητές, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο Gould, η απάντηση ήταν ξεκάθαρη.
Όπως χαρακτηριστικά έγραψε, "οποιοδήποτε ξαναπαίξιμο της κασέτας
θα
οδηγούσε την εξέλιξη σε δρόμους τελείως διαφορετικούς από αυτούς που έχει
πάρει".
Πραγματικά σε πολλούς επιστήμονες θα φαινόταν αδύνατον να δημιουργηθεί
ξανά οτιδήποτε που να μοιάζει με ζωή, δεδομένου ότι αυτή έχει πάρει μορφή
χάρη σε μια σειρά τυχαία γεγονότα μικρού ή μεγάλου βεληνεκούς.
Δώδεκα καλλιέργειες βακτηρίων στο Ιστ Λάνσιν του Μίσιγκαν προκαλούν την
ορθότητα αυτής της θεωρίας. Το 1988 ο δρ. Lenski και οι συνεργάτες του
άρχισαν να καλλιεργούν 12 γενετικώς ταυτόσημα βακτήρια
για να πάρουν αργότερα τα πλέον απτά παραδείγματα επαναληψιμότητας της
εξέλιξης. Και οι 12 πληθυσμοί εμφανίζουν τις ίδιες μορφές βελτίωσης ως
προς την ανταγωνιστικότητά τους και την αύξηση των μεγεθών τους. Και οι
12 πληθυσμοί έχουν χάσει την ικανότητά τους να αποικοδομούν και να χρησιμοποιούν
ένα σάκχαρο, τη ριβόζη.
Ακόμη πιο εκπληκτικό είναι το γεγονός ότι πολλές γενετικές αλλαγές πίσω
από τις παρατηρούμενες προσαρμογές είναι κοινές. Π.χ., κάθε πληθυσμός
έχασε την ικανότητα μεταβολισμού της ριβόζης χάνοντας ένα κομμάτι DΝΑ
από το ίδιο γονίδιο.
Κάποιοι
άλλοι ερευνητές παρατήρησαν ότι ένα είδος ψαριού του γλυκού νερού εξελίχθηκε
με τον ίδιο τρόπο και τις τρεις φορές που εποίκησε καινούργιες λίμνες.
Ένας άλλος ερευνητής, ο Simon Conway Morris, παλαιοντολόγος του Πανεπιστημίου
του Κέιμπριτζ και επικριτής των ιδεών του Gould, λέει ότι οι αποδείξεις
για την επαναληψιμότητα της εξέλιξης είναι ανέλεγκτες. Στο πρόσφατο βιβλίο
του Life's Solution: Inevitαble Humαns in α Lonely Universe σημειώνει
ότι ορισμένα χαρακτηριστικά είναι τόσο σημαντικές προσαρμογές ώστε να
είναι αναπόφευκτες, όπως η όραση ή η εξυπνάδα και η ενσυναίσθηση.
Παρ' όλα αυτά, οι επιστήμονες λένε ότι ακόμη και οι πληθυσμοί οι οποίοι
εξελίσσονται παράλληλα, δεν είναι ταυτόσημοι. Π.χ., κάποιες γενετικές
αλλαγές πίσω από ταυτόσημες προσαρμογές μπορεί να είναι διαφορετικές σε
διαφορετικούς πληθυσμούς. Είναι άραγε αυτές οι λεπτές διαφορές ικανές
να στείλουν την εξέλιξη σε διαφορετικό δρόμο;
Το πείραμα που θα μπορούσε να μας απαντήσει σε αυτό το ερώτημα είναι υπεράνω
εθνικής χρηματοδότησης: θα χρειαζόταν 1.000 σύμπαντα να γυρίσουν πίσω
στον χρόνο για να βλέπαμε πώς θα εξελισσόταν...
Εφημερίδα
"ΤΟ ΒΗΜΑ" - "THE NEW YORK TIMES"
της Carol Kaesuk Yoon
28 Δεκεμβρίου 2003
 |
 |