Antony van Leeuwenhoek

Από τότε που ο Ολλανδός Antony van Leeuwenhoek (1632-1723) κατάφερε να παρατηρήσει αόρατες μορφές ζωής, ένας άγνωστος και εντυπωσιακά ποικίλος κόσμος, ο μικρόκοσμος, άρχισε να αποκαλύπτεται. Χρησιμοποιώντας το απλό μικροσκόπιο που κατασκεύασε ο ίδιος, ο Antony van Leeuwenhoek ήταν ο πρώτος που μπόρεσε να παρατηρήσει και να περιγράψει μονοκύτταρους οργανισμούς του νερού, βακτήρια, ανθρώπινα σπερματοζωάρια, μυϊκές ίνες, τη ροή του αίματος στα τριχοειδή αγγεία κ.ά.

Στους μικροοργανισμούς, στους οργανισμούς δηλαδή που δεν διακρίνονται με γυμνό μάτι, με μέγεθος μικρότερο από 0,1mm, περιλαμβάνονται οι προκαρυωτικοί οργανισμοί (βακτήρια και κυανοβακτήρια) και ορισμένοι ευκαρυωτικοί, μονοκύτταροι (π.χ. πρώτιστα) ή πολυκύτταροι (π.χ. τροχόζωα).

Η συνεχής εξέλιξη των μέσων και των μεθόδων μικροσκόπησης επιτρέπει την αναγνώριση ολοένα και μικρότερων δομών, διευρύνοντας σημαντικά τα όρια του αισθητού μικρόκοσμου. Τα σύγχρονα ηλεκτρονιακά μικροσκόπια επιτυγχάνουν μεγεθύνσεις μέχρι και 1.000.000 φορές, ενώ η διακριτική ικανότητά τους είναι 1.000 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των οπτικών μικροσκοπίων.

Ενδεικτικές δομές (μόρια, κυτταρικά οργανίδια κ.ά.) και οργανισμοί
που μπορούν να παρατηρηθούν στο οπτικό και στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο:

1. Άτομο θείου (ατομική ακτίνα = 0,1nm)
2. Μόριο νερού (διάμετρος = 0,275nm)
3. Φωσφολιπίδιο - συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών (μέσο μήκος = 2,5nm)
4. Μόριο αιμοσφαιρίνης (διάμετρος = 5,5nm)
5. Ριβόσωμα ευκαρυωτικού κυττάρου (διάμετρος = 25-30nm)
6. Ιός της γρίπης (διάμετρος = 80-120nm)
7. Βακτήριο Escherichia coli (διάμετρος = 1,1-1,5μm)
8. Πυρήνας κυττάρου θηλαστικών (μέση διάμετρος = 6μm)
9. Ζωικό κύτταρο (τυπική διάμετρος = 10-30μm)
10. Φυτικό κύτταρο (τυπική διάμετρος = 10-100μm)
11. Ώριμο ανθρώπινο ωάριο (διάμετρος = 110-120μm)
12. Daphnia (τυπικό μήκος = 0,2-5mm)

(1cm=1/100m, 1mm=1/1.000m, 1μm=1/1.000.000m, 1nm=1/1.000.000.000m)

Εικόνα:
http://www.famousscientists.org/images1/antonie-van-leeuwenhoek-microscope.jpg